تبلیغات




خرید عینک آفتابی Louis Vuitton با قیمت ارزان

آیا میدانید برترین عینک سال 2014 نزد افراد معروف همین عینک است ؟

انتخاب آرمین 2afm ، سیروان خسروی ، کیم کارداشیان ، ریحانا ، علیرضا حقیقی و... می باشد

خرید عینک آفتابی Louis Vuitton با قیمت ارزان

تحویل رایگان به سراسر ایران | پرداخت هزینه درب منزل پس از تحویل کالا

لینک خرید عینک لویی ویتون توضیحات عینک لویی ویتون



عينك خلباني شيشه جيوه اي

glassesRayBan

عينك خلباني شيشه جيوه اي

عينك Ray Ban

به همراه كيف عينك

محصولي متفاوت و منحصر بفرد از كمپاني rayban

با قابليت بازتاب 90 از اشعه هاي مضر افتاب

طراحي برتر ويژه سال 2013

عينك فوق اسپرت با طراحي جديد

شناخته شده به عنوان عينك محبوب هنرپيشگان



روش خريد: براي خريد پس از کليک روي دکمه زير و تکميل فرم سفارش، ابتدا محصول مورد نظر را درب منزل يا محل کار تحويل بگيريد، سپس وجه کالا و هزينه ارسال را به مامور پست بپردازيد. جهت مشاهده فرم خريد، روي دکمه زير کليک کنيد.

قيمت فقـط : 28.000 تـومان


برشمردن شروط وزارت صنعت



حقوق نفت و گاز در تجارت بین الملل و سو آپ

 

 

 

 

 

 

 

عنوان تحقیق:

حقوق نفت و گاز در تجارت بین الملل و سو آپ

 

 

 

 

 

 35

چکیده:

به دلیل اهمیت نفت که یک منبع حیاتی است و از اهمیت خاصی بر خوردار است، اینکه اکثر قرارداد های نفتی جنبه بین المللی دارد لذا این قرار دادها بویژه با توجه به تحولات سیاسی و اقتصادی در جهان درخور تغییرات و دگرگونی‌هایی بوده است که هر کدام از جنبه های خاصی  حائز اهمیت و مطالعه می باشد، از بررسی ابتدایی ترین  موضوع در خصوص اینکه اساسا نفت چیست و چگونه بوجود میاید ،قانون گذار برای استخراج و اکتشاف ان چه میگوید ، نگاهی به نظرات وکتابهای اساتید که در این مورد اظهار نظر کده اند میپردازیم ، سوآپ چیست و قرار داد های نفتی که تحت عنوان سوآپ بسته میشود ، ودر اخر 10 تا از شرکتهای برترنفتی  جهان را معرفی کرده .

 

مقدمه:

نظربه این که سرزمین پهناورایران اسلامی در موقعیتی بسیار حساس ، ممتاز واستراتژیک در منطقه وبلکه جهان قرار گرفته است به طوریکه به هر دو حوزه نفت وگاز خلیج فارس ودریای مازندران دسترسی مستقیم دارد ودرصورتی که منابع هیدروکربوری کشور به درستی هدایتومدیریت شوند، توسعه همه جانبه کشور رابه همراه خواهد داشت.[1] لذا استفاده از این ظرفیت ، یک ضرورتاست وعملیات سوآپ نفت ، از مبداءدریای مازندران به مقصد خلیج فارس از جمله: مصادیق بارز مدیریت صحیح در حوزه نفت وگاز خلیج فارس ودریای مازندران می باشد.

علی ایحال : با توجه به اهمیت موضوع تحقیق که بررسی نفت ، و فروش ان به کشورها ،و عملیات سوآپ (swap) نفت است . این مقاله نیز برآن است تادریک نگاه کلان روشن سازد که : این طلای سیاه و بسترهای ایجاد سوآپ نفت چیست؟ (یعنی چگونگی ایجادآن ومنشاء رغبت کشورها در مبادرت به عملیات سوآپ نفت ، معلوم گردد تادرنهایت بدین وسیله ، شناخت جایگاه نفت ، سوآپ نفت نزد مخاطبان این نوشتار بدست آید.

 

 

 

 

 

مبحث اول :

نفت چيست ؟

نفت مخلوطي است از هيدروکربن هاي جامد و به صورت مايع و گاز که از تجزيه شدن پيکر مرده جانداران تک سلولي به وجود مي آيد .
روش هاي بسيار پيشرفته اي از قبيل لرزه اندازي و شکل برداري با اقمار مصنوعي براي رديابي نفت به کار ميرود.
مراحل تصفيه نفت :
عمليات تصفيه نفت عبارت است از تقطير نفت خام به منظور تجزيه مواد مشکله آن .
عمل تقطير بطور مداوم انجام ميشود . يعني اينکه مستمر نفت خام داغ وارد قسمت پائين ستون مي شود و مواد مختلف هر کدام در سطح مناسب ( از بالا تا پائين ) خود به خارج جريان مي يابد.
در اين تقطير سازي موادي سبک که به آنها ماده گاز پالايشگاهي نام دارد به صورت بخار ميماند و براي سوختن در پالايشگاه به کار ميرود و عبارتند از :
گاز نفت مداي LGP)) ، گازولين ( بنزين ) و مهمترين آنها نفتاست که در صنايع شيميايي است ، و مواد سنگين ترين وجود دارد که کروسين را مي توان نام برد و گازوئيل که براي تامين گرما به عنوان سوخت ديزلي بکار مي رود .
صنايع پتروشيمي علم شيمي و صنعت پتروشيمي در پرتو فعاليت ها و بالندگي مغزها ي متفکري که عامل همه پيشرفتها و دستاوردهاي جوامع بشري است . بيش از چند دهه از پيدايش صنعت پتروشيمي در جهان نمي گذرد .
تعريف کلمه اي پتروشيمي :
واژه پتروشيمي از دو کلمه پترون و شيمي ترکيب شد و معني لغوي آن مواد شيميائي حاصل از نفت است .
به طور کلي مواد پتروشيمي ، آن گروه از محصولات شيميائي است .
محصولات پتروشيمي صنايع پتروشيمي را مي توان به سه دسته مشخص تقسيم کرد:
۱) محصولات اصلي مانند اتيلن ، پروپلين ، گوگرد ، بنزين ، آمونياک و غيره . اين محصولات پايه و اساس محصولات متعدد ديگر پتروشيمي را تشکيل مي دهند.
۲) محصولات مياني که از محصولات اصلي توليد شده و مواد اوليه کارخانه هاي توليد کننده محصولات نهايي را تشکيل مي دهند . مانند پلي کلروروينيل ( پي وي سي ) ، ملامين و ...
۳) محصولات نهايي که براي ساختن لوازم و ابزار مورد مصرف عموم مردم به کار مي روند مانند :
الياف مصنوعي ، اشياي پلاستيکي و ...
زنـــــــدگـــــي بــــــــدون مـــــــحــــصـــولات پـــــتــــروشـــــيــــمي بــــســـيـــار مــــشـــکـــل اســــت .
لاستيک : يکي ديگر از محصولات پتروشيمي لاستيک است . کاربرد لاستيک بيشتر در زمينه توليد تاير وسايل نقليه و... به کار ميرود.
الياف پلي استر : که به نامهاي داکرون و تريلن هستند و حتي از الياف طبيعي ديگر نيز قدرت بيشتري دارند . مصرف اين نوع الياف به علت داشتن خواص گوناگون مانند چروک نشدن به سرعت زياد شده است .
مواد پتروشيمي موارد استعمال متعدد ديگري نيز دارند . مثل حشره کش ها، مواد منفجره، مواد رنگي و ...
فراورده هاي نفت ي پس از ساخت فراورده هاي حاصله از نفت و گاز پيچيده بعدي نحوه رساندن آنها به خريداران خواهد بود . مثل: نرخ هزينه حمل ،نحوه رساندن، مقدار فراورده ها و مسافت بين مراکز توزيع و مصرف کنندگان .
مصارف فروارده هاي نفت ي :
مصارف فراورده هاي نفت عبارت است از حمل و نقل ، تامين گرما و روشنائي و ايجاد برق و زمينه هاي ديگر .
مشتريان احتياجات خود را از مراکز و انبارهاي توزيع که به آنها ( پايانه ) يا ( انبار) ناميده مي شود .دريافت مي کنند.
نــفــت عــمــدتــا بــه عــنــوان مــاده خــام صــنــايــع پــتــروشــيــمــي مــورد اســتــفــاده قــرار مــيــگــيــرد .
نفت در چند کشور الجزاير و هلند به عنوان سوخت اتومبيل و درژاپن بيشتردرتاکسي ها مصرف مي شود.
گازوئيل در موتورهاي ديزلي ، اتوبوسها ، وانت ها و ... مصرف مي شود . صنعت پتروشيمي با صنعت نفت بستگي نزديک دارند .
تجارت نفت مستلزم عمليات بسيار وسيع و متعددي است :
سکوهاي عظيم الجثه ، کشتي هاي نفت کش ، پالايشگاه ها ، هزاران کيلومترخط لوله که همگي در محيط زيست اثر مي گذارد.
در اين چند سال اخير اثرات مخرب عمليات نفت ي بر روي محيط زيست موضوع بحث هاي گسترده اي بوده است .
اثرات مخرب آن مثل صدمه به قشر اوزون ، گرم شدن کره زمين و ... .
جلوگيري از تصادف و اتفاق ، در حفاظت محيط زيست عامل مهمي است ، که يکي از معمولترين علت تصادف خطاي انسان است .
بنابراين راهنمايي ، آموزش ، ايمني ، و از همه مهمتر وجود وجدان آگاه به مسائل ايمني بين کارکنان ، از اهميت به سزايي برخوردار است !
حفظ محيط زيست مسأله اي است هم ملي و هم بين المللي و سازمان هاي گوناگوني وجوددارند که صنعت نفت از طريق آنها با دولتها در اقدامات مربوط به محيط زيست همکاري مي کند.

گفتار اول :

منشا تشکيل نفت:


قبلا در مورد منشا نفت دو نظریه ارائه می‌شد:
 
تشکیل نفت از منشا آلی و از منشا غیر آلی. دلایل ارائه شده در مورد منشا غیر آلی ( معدنی) نفت بسیار ضعیف بوده و امروزه باطل شناخته می‌شود. همه محققین این عقیده را دارند که کانسارهای بیتومن‌های طبیعی از عناصر آلی و در داخل تشکیلات رسوبی بوجود می‌آیند. البته تشکیل متان به صورت معدنی که در فضا و در چندین سیاره دیگر یافت می‌شود استثنایی در این مورد است. معمولا متان معدنی نمی‌تواند تشکیل ذخایر عمده گازی را بدهد.
 

حمل و ته نشست مواد آلی در دریا
 :
وقتی که نفت از مواد آلی مشتق شد مهم فهمیدن چگونگی ته نشست آن مواد در داخل رسوبات دریایی است. در هر سال حدود 5.110 تن مواد آلی در اقیانوسهای جهان تولید می‌شوند که اکثریت آنها در داخل رسوبات دریایی مدفون می‌شوند. مواد حاصل از فرسایش سنگها در خشکی به داخل اقیانوسها حمل می‌شوند و در مناطق ساحلی خصوصا در دلتاهای رودخانه‌ای بیشتر از سایر جاها رسوب می‌کنند. همچنین مقدار مشابهی از مواد گیاهی حاصل از خشکی نیز در داخل اقیانوسها انباشته می‌شوند.
 

فیتوپلانکتونها
 :
بیشتر فرآوردهای بیولوژیکی تا اعماق 50 - 30 متری اقیانوسها وجود دارند و تمامی رویش فیتوپلانکتونها در اعماقی که نور خورشید جهت انجام فرآیند فتوسنتز به آنجا می‌رسد، صورت می‌گیرد (اعماق 150 - 100 متری). فیتوپلانکتونها تولید کننده‌های مواد غذایی برای سایر موجودات اقیانوس هستند. زئوپلانکتونها از فیتوپلانکتونها تغذیه کرده بنابراین ازدیاد تنها در جاهایی صورت می‌گیرد که تولیدات فیتوپلانکتونی زیاد باشد موجوداتی که می‌میرند، به اعماق دریا فرو می‌روند و ممکن است در اثر پوسیده شدن آزاد شدن مواد مغذی گردند که این چرخه ، در اعماق زیاد صورت می‌گیرد.
 

آب
 
در نواحی قطبی خصوصا در جاهای سرد ، آبهای با دانسیته زیاد به اعماق فرو رفته و به سمت عرضهای جغرافیایی پایین جاری می‌شوند. در نواحی با بادهای خشکی غالب ، به عنوان مثال در کرانه‌های غربی قاره‌ها چاه‌های آرتزین قوی وجود دارند که حاوی آب غنی از مواد مغذی به مانند اعماق اقیانوس‌ها هستند که این امر تهیه مواد اساسی خصوصا تولید مواد اولیه آلی با درصد بالا را موجب می‌شوند. بهترین مثال در این مورد ساحل غربی آمریکای جنوبی می‌باشد.
 

انرژی نفت
 :
انرژی موجود در نفت که ما امروزه از آن استفاده می‌کنیم قبلا به صورت انرژی خورشیدی ذخیره شده بود. در عمل فتوسنتز دی‌اکسید کربن و آب با انرژی کم به هیدرات کربن با انرژی زیاد تبدیل می‌گردد (مانند گلوکز)
 
CO2 + H2O → CH2O + O2 
که در این رابطه
CH2O هیدرات کربن مانند گلوکز است. این انرژی می‌تواند مستقیما توسط موجودات برای عمل تنفس استفاده شود که در اثر فرآیند معکوس ، هیدراتهای کربن مجددا به دی‌اکسید کربن و آب شکسته می‌شوند که اکسیداسیون 100 گرم گلوکز 375 کیلوکالری انرژی آزاد می‌کند. 

فتوسنتز و ذخیره انرژی در مواد آلی
 :
مقداری از انرژی انباشته شده در گیاهان در طول عمل فتوسنتز در اثر تنفس تلف می‌شوند و هر یک از تولیدات هیدرات کربن که در سوختن استفاده نمی‌شود، می‌تواند بصورت گلوکز یا سلولز در دیواره سلولی ذخیره شود. فتوسنتز همچنین منبع بیوشیمیایی برای سنتز لیپدو پروتئین است.
 
نیتروژن و فسفر و بسیاری از عناصر واسطه برای تشکیل مواد آلی (پروتوپلاسم) در زندگی موجودات ضروری می‌باشد و کمبود این مواد در دریا باعث مرگ تعداد بسیاری زیادی از جانداران می‌شود که این عمل به صورت انعکاسی و زنجیره‌ای توسط
SH2 مسموم کننده حاصل از اجساد جانداران مرده محیط انجام پذیرد. باید گفت که پروتئینها ملکولهای پیچیده بزرگی هستند که از آمینو اسیدهای متراکم ساخته شده‌اند. 
مانند گلیسین به فرمول :
CH2NH2COOH 
مواد زنده
 
اجزای آلی
 
هیدراتهای کربن
 
نور خورشید
 
پروتوپلاسم
 
پروتئین
 
سلولز
 
زئوپلانکتون
 
لیپید
 
گلوکز
 
مواد مغذی
 
نشاسته
 
فسفر
 
نیتروژن و مهمترین مواد آلی تشکیل دهنده نفت جلبکهای پلانکتونیک (پلانکتونی) ، مهمترین شرکت کننده‌هایی از مواد آلی هستند که در تشکیل نفت دخالت دارند، در این میان دیاتومه‌ها مهمترین آنها می‌باشند چون دارای اسکلت سیلیسی بوده و بخش آلی آنها شامل تقریبا 31 درصد هیدرات کربن و 48 - 24 درصد پروتئین و 15 - 2 در لیپید است.
 
همچنین دینوفلاگلاتها
Dinoflagellaies ، ترکیب مشابه‌ای با اینها دارند. 

زئوپلانکتونها
Zeoplanciones 
زئوپلانکتونها مواد آلی غنی از لیپید را می‌سازند و مشتق شده‌اند از :
 
رادیولارها (
Radiolarites ) : 

با پوسته سیلیسی ، بخش وسیع ، بخصوص در آبهای نواحی گرمسیر.
 
فرامینیفرها (
Foraminiferes) : 

با پوسته کربنات کلسیم‌دار مانند (گلوبیژرین).
 
پتروپودها (
Detropodes) : 

دارای عضو پا مانند هستند که به صورت زائده نرم آویزان است و حاوی پوسته کربناتی هستند.
 
در زنجیره غذایی این زئوپلانکتونها ، توسط سخت پوستان خورده می‌شوند که آنها نیز به نوبه خود توسط ماهیها خورده می‌شوند. در زنجیره غذایی طبیعی هر بند را یک سطح تروپیک می‌نامند و هر بند در طول کاهش زنجیره تراکم زیستی ضریبی از 10 دارد.
 
دلتاها و تشکیل نفت
 
در مردابهای ساحلی خصوصا دلتاها ، تولیدات زیاد مواد آلی سبب رویش و شکل گرفتن گیاهان و درختان می‌شود که در بقایای این گیاهان بزرگ امکان دارد تورب تشکیل شده و با قرار گرفتن در عمق بیشتر و دگرگون شدن به لیگنیت و زغالهای بیتومینوز تبدیل گردد که چنین ته نشستهایی یک منبع ذخیره نفت و گاز نیز می‌باشند. همچنین مواد گیاهی شامل چوب که به صورت شناور در رودخانه‌ها حمل می‌شوند در محیطهای دلتایی نزدیک سواحل پس از کاسته شدن سرعت آب ته نشین شده و به ته آب فرو می‌روند.
 

اسید هومیک
C2OHOO6 
فرآورده‌های آب رودخانه حاوی مواد غذایی معدنی و همچنین شامل مقدار قابل ملاحضه‌ای مواد آلی می باشند که از این مواد مخصوصا اسید هومیک و مواد مشابهی که در اثر تجزیه مواد گیاهی حاصل می‌شوند می‌توان نام برد. اسید هومیک به صورت ضعیف در آب حل می‌شود و نقش قابل ملاحظه‌ای را در بوجود آوردن منابع هیدروکربنی عهده‌دار است.
 

 

 

چکیده کتاب دکتر مسعود امانی در مورد حقوق قراردادهای بین الملل نفت :

 

 

سعی و هدف کتاب حاضر بر آن است که با بررسی قراردادهایی که تاکنون در حیطه اکتشاف و استخراج نفت در عرصه بین‌المللی منعقد شده است، تبیین نماید آنچه در قراردادهای نفتی به تبع آن در حقوق نفت که در عرصه بین‌المللی بیشتر زاییده استنباط داوران است، اهمیت دارد، توجه به چارچوب از پیش تعیین شده آن نیست، بلکه مجموعه‌ای از شروط مالی و حقوقی قرارداد است که عمدتاً در مذاکرات فیمابین حسب شرایط و مقتضیات حاکم بر جذب سرمایه‌گذاری خارجی تعیین می‌شود. برای این منظور با بررسی ماهیت و آثار حقوقی قراردادهای بین‌المللی نفت در کشورهایی که مالکیت نفت در آنها متعلق به دولت است، بدنبال پاسخی برای این پرسش هستیم که آیا از حیث ماهیت حقوقی واقعاً تفاوتی میان انواع مختلف قراردادهای نفتی وجود دارد یاخیر؟ همچنین با بررسی فقهی ماهیت و آثار قراردادهای نفتی بین‌المللی نیز بر آنیم تا میزان سازگاری این قراردادها را با موازین فقهی مشخص نماییم. بطور خلاصه بر آنیم تا ضمن تحلیل ماهیت حقوقی این قراردادها بر اساس ضوابط و ساختارهای حقوق ملی به این پرسش ها پاسخ دهیم که آیا اصولاً تفاوتی در ماهیت حقوقی این قراردادها و آثار آن وجود دارد؟ آیا ماهیت حقوقی این قراردادها با توجه به مبانی فقه قابل توجیه است؟   وآیا با توجه به نظام حقوقی مالکیت نفت و تبعاٌ نقش ویژه دولت در آنها می‌توان این قراردادها را از گروه قراردادهای اداری دانست؟

در نهایت با توجه به پاسخ پرسش‌های فوق به این نتیجه می‌رسیم که آیا تعیین یک چارچوب قراردادی خاص برای حفظ منافع حقوقی کشورهای تولید کننده نفت و گاز ضروریست؟ و به‌طور خاص آیا چنین ماهیت و آثاری موجبات تضمین منافع ملی دولت‌های میزبان را فراهم می‌کند؟ آیا اصولاً می‌توان نظر داد که چارچوب قراردادها از اهمیت ثانوی برخوردار و نقش تعیین‌کننده در تأمین منافع حقوقی کشورها با شروط قراردادی است؟

برای پاسخ به این سئوالات در بخش نخست با عنوان «تاریخچه و مبانی قراردادهای بین‌المللی نفت در بخش بالا دستی» و با توجه به سیر تاریخی قراردادهای بین‌المللی نفت و نظر به اینکه همواره فضای مذاکرات و معاملات نفتی با مسایل سیاسی آغشته بوده است، ابتدا به بررسی سیر تاریخی قراردادهای بین‌المللی نفت در سراسر جهان پرداخته شده است. این مطالعه گذشته از این که به نوعی تاریخ حقوق قراردادهای بین‌المللی نفت است و در بررسی حقوقی یک موضوع از الزامات است، ما را اندکی با فضای اقتصاد سیاسی موضوع نیز آشنا می‌سازد. سپس به بررسی رژیم حقوقی مالکیت مخازن نفتی در نظام‌های حقوقی رایج پرداخته شده است، زیرا رژیم حقوقی مالکیت، آثار فراوانی در تعیین و تغییر آثار قرارداد خواهد داشت. علاوه بر آنکه رژیم مالکیت و حاکمیت بر منابع طبیعی در حقوق بین‌الملل نیز موضوع بحث و جدل‌های فراوانی بوده است و گاهی اوقات ماهیت خاص برخی از کالاها و خدمات و تأثیر آنها در سرنوشت اقتصادی، سیاسی یک ملت منجر به تغییر قواعد معمول حقوقی حاکم بر مسئله شده است. بنابراین شناخت ماهیت حقوقی این قراردادها بدون شناخت رژیم مالکیتی حاکم بر موضوع قرارداد که نفت است ممکن نیست. بویژه آنکه در صد ساله اخیر نفت به سیاسی‌ترین کالای جهان تبدیل شده و این تحول، نگاهی خاص را به رژیم مالکیت آن بوجود آورده است. این بخش از دو فصل تشکیل شده است.

در بخش دوم با عنوان «ساز وکار و ماهیت قراردادهای بین‌المللی نفت»، برای تبیین ماهیت حقوقی قراردادها و شناخت تعهدات هر یک از طرفین قرارداد ابتدا به توضیح و تبیین موضوع هر یک از قراردادهای رایج بین‌المللی نفت ‌پرداخته شده است تا موضوع بحث به خوبی روشن شود و بعد از شناخت دقیق و جزیی این قراردادها به استخراج تعهدات کارفرما و پیمانکار یا کشور میزبان و سرمایه‌گذار ‌پرداخته شده است. بعد از طی این طریق نوبت به تبیین ماهیت این قراردادها از منظر و دیدگاه حقوق خصوصی می‌رسد. این بخش از دو فصل تشکیل شده است

در بخش سوم با عنوان «آثار قراردادهای بین‌المللی نفت»، به بررسی آثار این قراردادها با توجه ماهیت تبیین شده برای آنها اقدام شده است. در بررسی آثار عقد بین طرفین معامله سه بحث وجهه همت قرار خواهد گرفت. اولین اثر عقد که مورد بحث و بررسی قرار می‌گیرد اصل لزوم قرارداد و استثناءات وارد بر آن در قراردادهای بین‌المللی نفت است که با توجه به ماهیت تبیین شده برای این قراردادها، باید درجه پایبندی طرفین به مفاد عقد تعیین شود. به بیان دیگر باید مشخص شود که طرفین عقد با توجه به مقتضیات ذات و اطلاق این عمل حقوقی تا چه حد ملزم به آثار و نتایج عقد هستند و به عبارت دیگر آیا اصالت لزوم در این مورد نیز جاریست یا خیر؟ مسئله دومی که در این بخش باید مورد مطالعه و مداقه قرار گیرد تفسیر قرارداد است که در مانحن فیه به واسطه اهمیت یافتن تعیین قانون حاکم نقش به سزایی دارد. تعیین قانون حاکم بر قراردادهای بین‌المللی سرمایه‌گذاری از موضوعاتی بوده که در قرن بیستم مورد بحث بسیاری از پرونده‌ها در دادگاه‌های بین‌المللی قرار گرفته و عهدنامه‌های زیادی در این خصوص منعقد شده و یا به تصویب مراجع بین‌المللی رسیده است. زیرا قانون حاکم بر قرارداد در بسیاری از موارد سرنوشت آثار قرارداد را تعیین می‌نماید. به هر ترتیب روش و رویه تعیین قانون حاکم در قراردادهای نفتی تأثیر به سزایی در تعیین اختیارات دولت میزبان برای تغییر مفاد قرارداد دارد. از اینجا وارد مسئله سومی در آثار قرارداد می‌شویم و آن تغییر قرارداد است. ثمره مباحث ابتدایی بخش اول در خصوص رژیم حقوقی مالکیت نفت در این مرحله خود نمایی می‌کند. زیرا مالکیت دولت بر موضوع قرارداد و دخالت آن به عنوان یک طرف قرارداد الزاماتی دارد که موجب انحراف از قواعد خاص حقوق خصوصی می‌شود. این مسئله باعث شده است تا برخی حقوقدانان این قراردادها را در زمره قراردادهای اداری بداند و معتقد به اختیار دولت در تغییر مفاد این قراردادها با رعایت منافع عمومی و بدون اقدامات تبعیض‌آمیز باشند. به این رأی حتی اعتبار شرط ثبات در قرارداد و یا لااقل دامنه نفوذ آن محل تردید است. نظری که از سوی برخی حقوقدانان کشورهای سرمایه فرست و مخصوصاً حقوقدانان شرکتهای بزرگ نفتی مورد انتقاد واقع شده است. به هر تقدیر این مسئله محل تضارب آرا و عامل مهمی در تعیین سرنوشت آثار قراردادهای بین المللی نفت است. زیرا اگر این قراردادها تابع نظام حقوق اداری قرار گیرد، صرفنظر از ماهیت حقوق خصوصی آنها به جهت قواعد خاص حاکم بر قراردادهای اداری همگرایی دو چندانی در قواعد عمومی حاکم بر آثار قرارداد از حیث لزوم و جواز، تفسیر قرارداد و امکان تغییر مفاد آن پیدا خواهد شد که تفصیل آن در انتهای بخش سوم خواهد آمد. به نظر می‌رسد پیمودن راهی که در بالا نمایانده شد ما را به پاسخی برای این سئوال خواهد رساند که آیا در عالم واقع تفاوت تاثیرگذاری بین ماهیت و آثار حقوقی انواع قراردادهای بین‌المللی نفت وجود داشته است یا اینکه این قراردادها فقط ساختارهای مالی برای تنظیم منفعت حاصل از اجرای قرارداد با ماهیت حقوقی مشابه بوده‌اند؟ نتیجه این تحقیق می‌تواند چراغ راه تصمیم گیران و سیاستگذاران در انتخاب چارچوب‌های قرارداد سرمایه‌گذاری خارجی در پروژه‌های آتی نفت و گاز کشور باشد. این بخش از سه فصل تشکیل شده است.


گفتاردوم:

سوآپ چیست :

 

سوآپ در لغت به معنای معامله پایاپای ( ارز ) معاوضه ، عوض کردن ، مبادله ، بیرون کردن ، جانشین کردن و اخراج کردن آمده و در اصطلاح ، توافقی بین دو شرکت برای معاوضه جریان نقدی در آینده ( با دو نوع پرداخت متفاوت از بدهی یا دارایی ) است . قرارداد فوق تاریخ پرداخت و چگونگی محاسبه جریانات نقدی را که باید پرداخت شود مشخص می کند . معمولاً محاسبه جریانات نقدی شامل ارزش های آتی یک یا چند متغیر بازار است . اولین قراردادهای سوآپ در اوایل دهه 1980 منعقد شدند . از آن زمان تاکنون بازار سوآپ رشد چشم گیری داشته است . در حال حاضر اکثر قراردادهای مشتقات خارج از بورس به صورت سوآپ انجام می شود .

اجزای تشکیل دهنده سوآپ:

1. دارایی پایه ؛ موضوع قرارداد است و هدف از قرارداد ، انتقال ریسک اعتباری در معرض آن است . بطور معمول ، دارایی پایه یکی از اقلام زیر است :

* ورقه قرضه با ریسک اعتباری

* وام

* پرتفوی ( سبد دارایی های در بورس ) مرجع متشکل از اوراق قرضه و وام ها

* شاخص مربوط به بخشی از بازار اوراق قرضه

* شاخص سهام

2. فروشنده سوآپ Swap Seller )) ؛ طرف قراردادی که نرخ شناوری را دریافت و بازده کل را به طرف دیگر قرارداد پرداخت می کند . به فروشنده سوآپ ، خریدار حمایت نیز گفته می شود .

3. خریدار سوآپ ( Swap Buyer ) ؛ طرف قراردادی که با پرداخت نرخ شناور و دریافت بازده کل موافقت می کند ، به خریدار سوآپ فروشنده حمایت یا سرمایه گذار نیز گفته می شود .

4. شخص مرجع یا تعهد مرجع : شخص مرجع همان صادر کننده ابزار بدهی است . این شخص می تواند شرکت ، دولت و یا صادر کننده وام باشد .

5. صرف سوآپ ( Swap Premium)؛پرداخت هایی که به وسیله خریدار حمایت صورت می گیرد ، "پایه صرف" موسوم است . خریدار و فروشنده در تاریخ معامله برروی این صرف به توافق می رسند و صرف تا پایان مدت قرارداد ثابت می ماند .

انواع سوآپ

سوآپ انواع فراوانی دارد . از بین انواع قراردادهای سوآپ ، قراردادهای سوآپ ارز و سوآپ نرخ بهره ، مهمترین و پرکاربردترین‌ها است .

1) سوآپ‌های نرخ بهره ، سوآپ نرخ بهره یکی از ابزارهای مهم برای مدیریت ریسک نرخ بهره به شمار می آید که برای اولین بار در سال 1982 در ایالت متحده مورد استفاده قرار گرفت . وقتی که تقاضا برای ابزارهای مالی رو به افزایش است ، این ابزار می تواند برای کاهش ریسک نرخ بهره به کار گرفته شود . شایع ترین نوع سوآپ که اصطلاحاً به Plain Vanilla Swaps نامیده می شود ، برای نرخ بهره برداری مشخصات زیر است ؛

1. نرخ بهره پرداخت هایی که در این معاوضه وجود دارد را مشخص می سازد .

2. نوع پرداخت های بهره ( نرخ ثابت یا متغیر ) را مشخص می سازد .

3. مقدار " اصل ذهنی " یعنی همان اصل مقداری که بهره برروی آن پرداخت می شود را معلوم می کند .

4. دوره زمانی که معوضه برای آن دوره ساخته می شود را مشخص می سازد .

شکل زیر یک سوآپ نرخ بهره را بین بانک پس انداز "الف " و شرکت مالی " ب " نشان می دهد . بانک پس انداز الف موافقت می کند که یک نرخ ثابت 7% را برای یک میلیون تومان از " اصل فرضی " برای ده سال آینده بپردازد و شرکت مالی ب نیز می پذیرد که نرخ اسناد خزانه یکساله را علاوه بر یک درصد ، برای مبلغ یک میلیون تومان ( اصل ذهنی ) را برای همان دوره پرداخت نماید . به این ترتیب هر ساله باید بانک پس انداز الف ، معادل 7% یک میلیون تومان را یه شرکت مالی ب نماید ، در حالی که شرکت مالی ب نیز باید نرخ اوراق خزانه (T-bill) بعلاوه یک میلیون تومان را به بانک پس انداز الف بپردازد . نرخ ثابت برای دوره ده ساله : 7%x 1000000 و نرخ متغیر برای دوره ده ساله (T-bill + 1%x1000000) خواهد بود .

2) قراردادهای سوآپ ارز ( Currency Swap Contracts ) ؛ سوآپ ارز عبارت است از پرداخت های اصل و فرع مبلغی از یک ارز در برابر پرداخت اصل و فرع در ارز دیگر . قرارداد سوآپ ارزی ایجاب می کند که مبالغ اصل ( وام ) با ارزهای گوناگون تعریف شده باشد ، که این مبالغ بطور معمول در شروع و پایان عمر سوآپ ، پرداخت می شوند . مبالغ پایه ( اصل وام ) طوری انتخاب می شوند که در صورت پرداخت در زمان شروع و ابتدای قرارداد ، معادل و مساوی همدیگر باشند . این برابری براساس نرخ برابری نقدی ارزهای مربوطه در زمان شروع قراداد است .

تحت یک قرارداد یا معامله سوآپ ارز ، یکی از طرفین طرفین توافق می کند تا پرداخت های دوره ای  (ماهانه  ،سالانه و ... ) در یک ارز مشخص ، برای یک دوره خاص داشته باشد تا بدهی طرف دیگر معامله ( که از لحاظ ارز عنوان شده متحمل شده است ) ، برطرف شود . در عوض ، طرف دوم معامله توافق میکند که همین عملیات را در مورد طرف نخست قرارداد پیاده کند . سوآپ ارزی ، زمانی امکان پذیر است که هریک از جریان های پرداختی که سوآپ می شوند ارزش یکسان داشته باشند ( بدون در نظر گرفتن اینکه این جریان ها به نرخ بهره ثابت یا نوسانی بستگی دارندیا نه ؟ )

سوآپ ارز انواعی دارد ، در سال 1990 معمولترین شکل سوآپ ، سوآپ ارز ثابت  ، Fixed for Fixed  بود که بصورت سوآپ Plain Vailla رایجترین نوع سوآپ شناخته می شد . تحت این سوآپ ارز گردش نقدینگی سوآپ براساس گردش نقدینگی آتی دو ارز متفاوت است .

یک شکل معمول دیگر از سوآپ ، سوآپ ارز شناور - شناور Flow for Flow است . در این حالت هر دو طرف جریان پرداختی براساس نرخ های شناور ارزهای مورد قرارداد است . بدین معنا که نرخ مورد توافق معامله گران عبارت است از نرخ زمان سررسید معامله .

یک نوع دیگر از سوآپ ارز که بسیار شایع و معمول است ، سوآپ ارز غیرهمسان  Cross Currency Swap است و آن توافقی است برای سوآپ نرخ بهره ثابت در یک ارز ، با نرخ بهره متغییر در یک ارز دیگر .

سوآپ با شروع از معامله سلف Forward Starting Swap  در این نوع سوآپ برگه بهادار سلفی ، با نرخ امروز سوآپ نرخ بهره یا یک بدهی که در آینده پدید یا فروخته می شود ، قفل شده و فروخته می شود . موسسه هایی که بخواهند اوراقی را با نرخ ثابت در آینده منتشر کنند ، می توانند از این نوع سوآپ استفاده کنند .

سوآپ نرخ بازده کل Total Return Swap or Total Rate Of Return Swap : TRORS ؛ قراردادی است که در آن دو طرف معامله یک دارایی را بصورت دارایی پایه یا معیار انتخاب می کنند ، پس از آن قرار می گذارند که یکی از طرفین بهره متعلقه به آن دارایی پایه و هر نوع افزایش ارزش آن دارایی یا کاهش ارزش دارایی مربوطه را صاحب شود ، در عین حال ، طرف مقابل نیز وجوه ثابت یا شناوری را از طرف مقابل دریافت می کند که بطور معمول هم هیچگونه ارتباطی با دریافتی های نخست ندارد . در حقیقت این نوع سوآپ به طرف دوم اجاره می دهد تا دارایی اش را در برابر نوسان های ارزش ، پوشش دهد و طرف نخست نیز می تواند بدون اینکه دارایی را وارد ترازنامه اس بکند ، از عایدات اقتصادی آن بهره مند شود .

دو کارکرد اصلی در استفاده از سوآپ بازده کل مترتب است .

1. کاهش ریسک اعتباری دارایی پایه از راه انتقال بازده کل به خریداران سوآپ .

2.کاهش ریسک بازار دارای پایه فروشنده سوآپ از راه جبران زیان کاهش ارزش دارایی پایه به وسیله خریدار سوآپ .

علاوه بر این چد منفعت دیگر در استفاده ازاین نوع به‌جای خرید دارایی پایه برای سرمایه گذار مترتب است :

. لازم نیست تا خریدار سوآپ شخصاً درباره تامین مالی خرید دارایی پایه اقدام کند و در عوض مبلغی را به فروشنده سوآپ در ازای دریافت بازده کل ناشی از دارایی پایه می پردازد .

. خریدار سوآپ می تواند از بهترین اقدام فروشنده سوآپ در تهیه دارایی پایه نفع ببرد .

. خریدار سوآپ در معرض همان میزان خطر اقتصادی ناشی از یک سبد متنوع از دارایی ها در یک معامله سوآپ است که در معامله های بازار نقدی بدست می آید . به این وسیله سوآپ بازده کل نسبت به بازار نقد ابزار بسیارموثرتری خواهد بود .

خریدار سوآپ خرید یک دارایی همزمان با ریسک اعتباری مثل اوراق قرضه شرکتی در بازار را مشکل می یابد ، از سوی دیگر خریدار سوآپ در برابر دریافت بازده کل دارایی پایه در معرض دو ریسک اعتباری یا نکول فروشنده سوآپ ریسک و ریسک تغییر نرخ سود قرار می گیرد .

سوآپ دارایی (Equity Swap ) : در این سوآپ جریان های نقدی آینده بین دو طرف برای مدت مشخصی مبادله می شود . یکی از این دسته جریان های نقدی ، نوعاً بهره ای است که بر دارایی پایه ( ممکن است مبلغی پول باشد ) بار می شود . دسته دیگر جریان‌های نقدی به عملکرد شاخص سهام در بازار بورس اوراق بهادار مربوط است . به این معنا که یکی از طرفین جریان های بهره ای دارایی پایه را صاحب می شود و طرف دیگر تغییرهای ارزش شاخص بورس اوراق بهادار در مدت زمان مورد توافق را بدست می آورد .

سوآپ نکول اعتباری (Credit Default Swap :CDS): این سوآپ پرکاربردترین مشتقه اعتباری است . این قرارداد توافقی است که طی آن طرف خریدار اجرتی را بصورت دوره ای ب طرف فروشنده در برابر تعهد وی به پرداخت مبلغ مشخصی در آینده و در صورت بروز حادیه ای مورد توافق پرداخت میکند . این قرارداد مانند بیمه است که طی آن صاحبان دارایی ها آنها را در ازای مبلغی بصورت دوره ای بیمه می کنند . تفائت اصلب بین " سوآپ نکول اعتباری " و "  سوآپ نرخ بازده کل " در این است که سوآپ نکول اعتباری از دارایی در برابر بروز یک اتفاق خاص محافظت می کند درحالیکه سوآپ نرخ بازده کل از دارایی در برابر کاهش ارزش احتمالی آینده ان محافظت می کند . به عبارت دیگر در حالیکه CDS بصورت ابزار مشتقه اعتباری مطرح است ، TRORS هیچگاه بصورت یک مشتقه اعتباری مطرح نیست .

سوآپ با سررسید ثابت Constant Maturity Swap :CMS) : سوآپ با سررسید ثابت یک سوآپ جهت تامین منابع مالی است که به خریدران آن این امکان را می دهد تا بتواند مدت زمان مشخصی را بصورت دوره دریافت جریان های نقدی در خلال معامله خود مشخص کند. سوآپ با سررسید ثابت در مقابل نقطه ای در منحنی تغییرهای قیمت سوآپ مربوط به یک قیمت اعلام شده دوره ای ثابت می شود .

سوآپ تفاضلی (Differential Swap) : نوعی سوآپ نرخ بهره است که طی ان نرخ بهره در یک ارز با یک نرخ بهره متغیر در یک ارز خارجی معاوضه می شود .

سوآپشن (Swaption): سوآپشن ها ابزار جدیدی از ابزارهای مهندسی مالی برای کنترل ریسک نرخ بهره محسوب می شوند و در واقع یک نوع حفاظت از نرخ بهره بلند مدت است .

ریسک اعتباری در سوآپ : قراردادهایی همچون سوآپ که در واقع توافق نامه های خصوصی بین شرکت هستند در معرض ریسک اعتباری هستند .

مقایسه قراردادهای آتی ، اختیار معاملات و سوآپ ارزی:

1. قراردادهای آتی و اختیار معامله ابزارهای مالی به نسبت کوتاه مدت بوده و در سررسیدهای کوتاه مدت کاربرد دارند .  چنین ابزارهایی برای سررسیدهای حداکثر تا یک سال می توانند کارآیی داشته باشند و با توجه به قیمت تمام شده آن ( ارزش قرارداد ) مثمر ثمر بودهو ریسک را پوشش می‌دهد. اما سوآپ ( قراردادهای سوآپ ) براحتی و با قیمت مناسب (Cost-Effective) شرت یا موسسه مالی یا صندوق سرمایه گذاری که با ریسک وام یا سرمایه گذاری روبه رو است را در درازمدت پوشش می‌دهد .

2. تفاوت دیگر بین قراردادها این است که قراردادهای سوآپ در اصطلاح به قراردادهای (Over the Counter : OTC) معروف هستند ، یعنی قراردادهایی که خارج از بورس مورد معامله قرار می گیرند و ضوابط و مقررات استاندارد بورس بر آنها حاکم نیست . ضمن اینکه در قراردادهای سوآپ افزون بر وجود پیش فرض مبادله اصل مبلغ قرارداد در تاریخ سررسید ، جریان های نقدی حاصل از بهره های ارزهای مورد معامله در سررسید انجام می شود . در قراردادهای آتی مبلغی بعنوان حساب ودیعه و در قراردادهای اختیارات مبلغی بعنوان قیمت حق خرید یا قیمت حق فروش مطرح است که این مبالغ غیر از قیمت دارایی پایه است که در سررسید مبادله می شود . از طرفی برای شرکتی که می خواهد خود را در برابر ریسک نرخ برابری ارز خارجی پوشش دهد ، استفاده از قراردادهای اختیار معامله ارزها ، در مقایسه با قراردادهای آتی ، گزینه ممطلوبتری است .

3. پیمان آتی منجر به معاوضه جریانات نقدی فقط در یک تاریخ یکسان می شود ، ولی قراردادهای سوآپ عموماً به معاوضه جریان نقدی در چنین زمان مختلف در آینده می انجامد .

 

 

 

سوآپ و نفت خزر:

به اعتقاد بسياري از تحليل گران بهترين مسير براي انتقال نفت منطقه، ايران است. مسيري كه از ايران مي گذرد نسبت به مسيرهاي عبوري از روسيه، تركيه و چين، كوتاه تر و ارزان تر است كه اين مسير براي كشورهايي كه قصد دارند با حداكثر ظرفيت و كم ترين قيمت به توليد و صادرات نفت بپردازند، ايده آل است با آن كه هنوز آمار و اطلاعات دقيقي در مورد حجم ذخاير نفتي درياي خزر در دست نيست اما كاملاً مشخص است كه اين منطقه از پتانسيل لازم براي تبديل شدن به مركز توجه مصرف كنندگان نفت در جهان، برخوردار مي باشد. اما هر بار كه بحث ذخاير نفتي خزر مطرح مي شود، ناخودآگاه بحث مسيرهاي صادرات نفت اين منطقه به ميان مي آيد. منطقه خزر دور از اغلب مسيرهاي تجارت بين المللي قرار دارد، به همين دليل اگر توليدكنندگان نفت در خزر، مسير مناسبي را براي صادر كردن محصولات خود نيابند، استخراج نفت فايده چنداني در برنخواهد داشت. به اعتقاد بسياري از تحليل گران بهترين مسير براي انتقال نفت منطقه، ايران است. مسيري كه از ايران مي گذرد نسبت به مسيرهاي عبوري از روسيه، تركيه و چين، كوتاه تر و ارزان تر است كه اين مسير براي كشورهايي كه قصد دارند با حداكثر ظرفيت و كم ترين قيمت به توليد و صادرات نفت بپردازند، ايده آل است. در همين حال دولت ايران نيز با اقدامات خود توليد كنندگان نفت در خزر را تشويق به استفاده از مسير عبوري از اين كشور كرده است. با اين حال نفت عبوري از ايران در چند سال اخير، اندك بوده است. در حال حاضر ايران تنها ۱۲۰ هزار بشكه در روز نفت قزاقستان، روسيه و تركمنستان را انتقال مي دهد در حالي كه متوسط صادرات نفت در منطقه شوروي سابق در سه ماهه اول سال جاري ميلادي، ۸۷/۵ ميليون بشكه در روز بود. اما به چه دليل ايران نمي تواند از پتانسيل هاي ويژه خود در زمينه انتقال نفت خزر بهره ببرد؟ يكي از عوامل مؤثر در اين زمينه، سياست دولت آمريكا در قبال ايران مي باشد. واشنگتن، ايران را حامي تروريسم مي داند و شركت هاي آمريكايي و خارجي را موظف كرده، بيش از ۲۰ ميليون دلار در سال در ايران سرمايه گذاري نكنند در غير اين صورت مورد تحريم قرار خواهند گرفت. البته دشمني آمريكا با ايران تنها دليل ناكامي ايران در انتقال نفت خزر نيست بلكه تأكيد تهران در استفاده از روش سوآپ(swap) نيز تأثيرگذار بوده است. در روش سوآپ، توليدكنندگان نفت در درياي خزر، نفت صادراتي خود را با تانكر به بندر نكا در ايران تحويل مي دهند. سپس ايران اين نفت را به پالايشگاه هاي تهران و تبريز انتقال مي دهد كه نفت پالايش شده براي مصرف داخلي توزيع مي شود. در ازاي نفت دريافت شده در نكا، ايران معادل آن را در جزيره خارك واقع در خليج فارس به ساير كشورها صادر مي كند. البته شيوه سوآپ براي صادركنندگان نفت جذاب است كه دو كشور تركمنستان و قزاقستان چندين سال است كه بر اساس اين نوع قرارداد با ايران همكاري دارند. روسيه نيز در پي ناتواني در احداث خطوط جديد انتقال نفت به اين روش گرايش پيدا كرده و با ايران همكاري مي كند. اما ظرفيت عمليات سوآپ در ايران محدود است. در حال حاضر ظرفيت خط لوله اي كه بندر نكا را به پالايشگاه هاي تهران و تبريز متصل مي كند تنها ۱۷۰ هزار بشكه در روز است. البته اخيراً وزير نفت ايران اعلام كرده، در صورت نصب ايستگاهها و پمپاژ در مسير لوله، ظرفيت آن به ۵۰۰ هزار بشكه در روز (تا پايان سال جاري ميلادي) افزايش خواهد يافت اما بعيد است كه دولت برنامه ديگري براي افزايش بيشتر ظرفيت خط لوله داشته باشد. با اين حال هنوز مشخص نيست كه آيا صادركنندگان نفت خزر حاضر خواهد بود صادرات نفت خود را به روش سوآپ از ۱۲۰ هزار بشكه در روز در حال حاضر به ۵۰۰ هزار بشكه افزايش بدهند يا خير. همچنين ظرفيت خطوط انتقال نفت كشورهاي حوزه خزر افزايش خواهد يافت به همين دليل اين كشورها ترجيح مي دهند به جاي استفاده از خطوط نفت ايران، از خطوط نفت كشورشان بهره ببرند. در حال حاضر خط لوله كنسرسيوم خزر (CPC) كه تنگيز را به نووروسيسك متصل مي كند، ۵۶۰ هزار بشكه در روز نفت انتقال مي دهد كه ظرفيت آن در نهايت به ۳۴/۱ ميليون بشكه در روز افزايش خواهد يافت. همچنين انتقال نفت از خط لوله باكو، تفليس- جيحان نيز از سال آينده آغاز مي شود كه ظرفيت آن يك ميليون بشكه در روز است. در عين حال، ايران مدعي است كه انجام پروژه هاي سوآپ از لحاظ اقتصادي براي كشورهاي حوزه خزر باصرفه تر است اما اثبات اين ادعا دشوار مي باشد. همچنين بايد اين واقعيت را پذيرفت كه شركت هاي روسي پس از اين كه متوجه ناتواني شركت «ترنس نفت» در احداث خطوط جديد انتقال نفت شدند به پروژه هاي سوآپ روي آوردند. در صورتي كه تهران يك خط لوله از نكا تا خليج فارس احداث نمايد، آن گاه قادر خواهد بود به كشورهاي حوزه خزر تضمين بدهد كه استفاده از مسير ايران، ارزان ترين مسير براي انتقال نفت خزر مي باشد. البته شواهد حاكي از آن است كه مقامات ايراني تمايلي به احداث چنين خط لوله اي ندارند. البته تهران چندين بار به صورت تئوري از چنين پروژه اي حمايت كرد امام اقدام عملي مؤثر براي ايجاد زيرساخت هاي آن صورت نگرفته است. در همين حال ايران تمام قدرت خود را روي افزايش حجم پروژ ه هاي سوآپ متمركز كرده و توجه چنداني به خط لوله خزر- خليج فارس ندارد. از سوي ديگر، توليدكنندگان نفت در خزر تمايلي به صادر كردن حجم زيادي نفت به شيوه سوآپ ندارند. به همين دليل مادامي كه ايران خط لوله خزر به خليج فارس را احداث نكند قادر به قانع كردن كشورهاي حوزه خزر براي صدور حجم زيادي نفت از طريق اين كشور نخواهد بود

 

 

 

درياي خزر داراي مقادير معتنابهي نفت و گاز:

 

است و به درياي آزاد راه ندارد،بنابراين انرژي خزر بايد از طريق لوله به بنادري كه به دريا راه دارند، منتقل شود،از اين رو&#۱۶۴۴; ايران مي تواند در انتقال اين منابع سهمي داشته باشد.
.
در اين زمينه ٬ جمهوري اسلامي ايران داراي مزيتهايي است كه در صورت بهره برداري از آنها مي تواند منافع فراواني را به دست آورد. براي آنكه اين مزيتها را بررسي كنيم٬ ابتدا لازم است مسيرهاي كلي كه براي انتقال خزر وجود دارد را مرور كرده و پس از آن به اين مهم بپردازيم. 
1-
مسير شمالي كه نفت و گاز قزاقستان و آذربايجان را از طريق درياي سياه منتقل مي كند و مورد حمايت روسيه است. 
2-
مسير جنوبي منابع انرژي سه كشور را به خليج فارس جهت صدور با كشتي هاي نفت كش منتقل مي كند كه مورد حمايت ايران است. 
3-
مسير غربي نفت و گاز سه كشور حاشيه خزر را از طريق تركيه و گرجستان (درياي سياه) به اروپا منتقل مي كند و مورد حمايت ايالات متحده، تركيه، آذربايجان و گرجستان است. 
4-
مسير جنوب شرقي منابع نفت و گاز ايران را به بنادر پاكستان، درياي عمان و هندوستان مي رساند، افغانستان و پاكستان از اين مسير حمايت مي كنند. 
5-
مسير شرقي نفت و گاز قزاقستان و تركمنستان را به شرق چين منتقل مي كند كه چين از آن حمايت مي كند. 
-
مسير قزاقستان-تركمنستان- ايران يا مسير جنوبي كه از اين مسير مي توان نفت قزاقستان و تركمنستان را به جزيره خارك در خليج فارس با طي مسافت 930 مايل و ظرفيت روزانه يك ميلون بشكه منتقل كرد، اين خط لوله 5/1 ميليارد دلار هزينه در برخواهد داشت و حق ترانزيت از آن نيز 3 دلار در هر بشكه خواهد بود، با توجه به اينكه در بيشتر قسمت هاي اين مسير، شبكه خط لوله نفت ايران وجود دارد، با تكميل و توسعه آنها با هزينه كمتري مي توان خط لوله مذكور را راه اندازي كرد. 
بسياري از شركتهاي اروپايي فعال در حوزه نفت همانند بسياري از مقامات كشورهاي منطقه آسياي مركزي ٬ معتقدند مسير جنوبي از ايران مسيري كاملا معقول است اما صرفا به دليل فشارهاي سياسي كه بيشتر از جانب آمريكا و نيز روسيه اعمال مي شود٬ چندان به احداث خط لوله از اين مسير اميدواري ندارند. 
ايران با توجه به اينكه يكي از پنج كشور حوزه خزر است ، همچنين با نگاه به مرزهاي دريايي كه در درياي عمان وخليج فارس دارد و نيز وضعيت مناسب مسيرهاي انتقال نفت كه از ايران مي توانند عبور نمايند، مي تواند به عنوان يك مسير ترانزيت موثر و باصرفه از حوزه درياي خزر به بازارهاي جهاني مطرح شود. براي مثال تركمنستان علاقه مند است كه گاز خود را به پاكستان و تركيه صادر نمايد و براي اين كار ايران بهترين مسير به لحاظ جغرافيايي است. 
راههاي جايگزين كه به لحاظ اقتصادي با صرفه هستند به جهت مشكلات پيچيده سياسي با موانعي برخورد مي كنند، جهت فروش گاز تركمنستان به غير از پاكستان، راه جايگزين از آذربايجان و گرجستان يا آذربايجان و ارمنستان مطرح است، اما عبور خط لوله از دو كشور همراه با يك مشكل است، زيرا مذاكرات پيچيده در مورد هزينه آن را به دنبال دارد،عبور خط لوله از گرجستان با موانع طبيعي بسياري روبرو است، همچنين مسير عبور خط لوله از ارمنستان با مخالفت تركيه روبرو است. 
شرايط فوق به ايران اجازه مي دهد تا هم جهت انتقال گاز تركمنستان به پاكستان و هم جهت خريد نفت در شمال و صدور همان مقدار نفت در جنوب (سوآپ) كارمزد و اجرت دريافت كند، همچنين ايران در اين صورت مي تواند به دليل فراهم كردن يك راه ترانزيت نيز درآمد داشته باشد، ايران به لحاظ اينكه داراي يك شبكه انتقال وسيع نفت در سراسر سرزمين خود است، مي تواند با استفاده از آنها جهت راههاي جايگزين، خيلي زود و با سرمايه گذاري كمتري نسبت به گزينه هاي ديگر انتقال انرژي خزر، مسيرهايي را براي رساندن نفت و گاز خزر به بازارهاي مصرف جهان تامين كند، آن هم به ويژه براي بازارهاي وسيع درحال گسترش جنوب شرق آسيا مثل چين و ژاپن 
اما از سوي ديگر٬ ايران براي رسيدن به منافع خود از بابت انتقال منابع انرژي خزر به بازارهاي جهاني با برخي مشكلات و موانع منطقه اي روبرو است كه اين موانع عبارتند از: ضعف وبي ثباتي سياسي- اقتصادي و عدم استقلال كشورهاي انرژي خيز منطقه در تصميم گيري هاي خود، سياستهاي ضدايراني آمريكا و اسرائيل، رقابت جدي تركيه و روسيه با ايران در تسلط بر مسيرهاي صدور انرژي منطقه و نهايتا ضعف سياست خارجي جمهوري اسلامي ايران در مواجهه با چالشهاي مذكور. بنابراين پتانسيل هاي ياد شده در صورت رفع موانع موجود به واسطه درآمد زايي و اهميت بخشي به موقعيت ژئوپليتيك ايران مي تواند به اقتصاد ايران كمك نمايد. ايران علاوه بردرآمدهاي مستقيم كه از انتقال نقت و گاز خزر مي تواند به دست آورد همچنين منافع غير مستقيم نيز دارد كه مي تواند براي اقتصاد ايران موثر باشد كه اين منافع عبارتند از: 
-
صرفه جويي در انتقال نفت خزر و گاز طبيعي از طريق لوله از جنوب كشور به شمال آن. 
-
شكوفايي اقتصادي مناطق محل عبور خطوط لوله كه امكانات زيادي براي آن مناطق فراهم مي كند. 
-
تامين منافع سياسي- امنيتي از طريق توسعه نفوذ در كشورهاي صادر كننده نفت و گاز از مسير ايران و تبديل آنها به دوست. 
-
گسترش روابط اقتصادي و دستيابي به بازار مصرف آن كشورها براي فروش توليدات داخلي. 
علاوه بر موارد ذكر شده در چهار مورد بالا، نتايجي مثل جايگاه اقتصادي بهتر، امنيت بيشتر، همگرايي و همكاري منطقه اي مناسب تر، از پيامدهاي عبور نفت و گاز از ايران است كه مي تواند ايران را كه از مشكلات اقتصادي زيادي رنج مي برد، در پيش رفتن به وضعيت مناسب تري ياري رساند، و اطمينان و اميد بيشتري را در جهت حل معضلات اقتصادي و امنيتي خويش فراهم آورد. 
به طور كلي مسير جنوبي از ايران با توجه به سه عامل امنيت، طول مسير و هزينه سرمايه گذاري احداث خط لوله و حق ترانزيت نسبت به مسيرهاي چهارگانه شرقي، جنوب شرقي، شمالي و غربي جذاب تر و با صرفه تر است، زيرا مسير چين و ژاپن (مسير شرقي) به خاطر طولاني بودن و پرهزينه بودن عملا امكان پذير نيست، مسير جنوب شرقي نيز داراي معايبي است، از جمله اينكه افغانستان داراي عوامل بحران زاي داخلي زياد هست و زير ساخت هاي انرژي آن در طول جنگ داخلي ويران شده است به علاوه اين كشور به آبهاي آزاد دسترسي ندارد، لوله بايد از پاكستان بگذرد تا به آبهاي آزاد يا هندوستان برسد در مسير شمالي روسيه كشور صادر كننده نفت و گاز مي باشد. علاوه بر اينكه كشورهاي حوز خزر را به عنوان رقيب خود مي نگرد، لذا محدوديت هايي براي آنها به وجود مي آورد حتي خود اين كشور نيز در قسمت جنوب غربي كه مسير عبور لوله هاي نفت و گاز خزر است به آبهاي آزاد دسترسي ندارد. مسير غربي هم نا امن است و هم طولاني، زيرا از يك طرف از منطقه متشنج قره باغ و مناطق كرد نشين تركيه عبور مي كند از طرف ديگر، منطقه زلزله خيري است كه سرمايه گذاري را به خطر مي اندازد. 
اگر چه ايران تا كنون نتوانسته در معاوضه نفت خزر آنچنان كه خود مي خواسته موفق باشد، اما يك بازيگر مهم و جدي در بازي جديد انرژي منطقه خزر است به خاطر اينكه از لحاظ شبكه هاي نفت و گاز و نيز شبكه نيروي برق، روز به روز بر سطح و بعد بازي ايران افزوده مي شود. 
نقش ايران هم به عنوان بازار نهايي نفت آسياي مركزي و هم مكاني براي ترانزيت آن، با توجه به ثبات و امنيت موجود در ايران، سوژه جذابي براي سرمايه گذاري هاي خارجي نفتي بالقوه فراهم آورده كه البته در شرايط تحريم اقتصادي آمريكا فعلا جامه عمل نپوشيده است. 
بر اساس آمارهاي اعلام شده ٬ در حال حاضر ميزان سوآپ نفت درياي خزر باوجود افزايش قيمت نفت در بازارها ي جهاني به بيش از 130 هزار بشكه در روز رسيده است . 
براساس آخرين آمار منتشره از سوي شركت پايانه هاي صادرات مواد نفتي، ميزان سوآپ نفت كشورهاي درياي خزر از طريق ايران با توجه به رشد قيمت نفت در بازارهاي جهاني و تمايل كشورهاي حاشيه براي فروش نفت به طور مستقيم به 130 هزار بشكه در روز افزايش يافته است در صورتي كه در گذشته اين عوامل موجب كاهش اين رقم تا 40 هزار بشكه نيز شده بود . 
اين گزارش مي افزايد ، روزانه به طور ميانگين 120 تا 130 هزار بشكه نفت از طريق كشورهايي همانند قزاقستان ، تركمنستان و روسيه به خط لوله كراس تحويل داده مي شود تا همين ميزان در جنوب كشور به مشتريان اين كشورها تحويل داده شود . 
براساس اين گزارش ، تسهيلاتي كه ايران براي دريافت هرچه بيشتر نفت در پايانه شمال كشور قرار داده است باعث شده است كه ميزان سوآپ نفت افزايش يابد . 
در گذشته پايانه نفتي ايران در شمال مي توانست نفت كش هاي 7 يا 5 هزارتني اين كشورها را پذيرا باشد، اين درحالي است كه هم اكنون كشتي هايي با ظرفيت 12 هزارتن نيز قابل ورود به پايانه هستند كه اين امر موجب شده تمايل اين كشورها براي صادرات نفت افزايش يابد . 
ذكر اين نكته مفيد است كه ايران به طور روزانه اين مقدار نفت را تحويل مشتري هاي طرف قرارداد سوآپ خزر نمي دهد٬ بلكه پس از رسيدن حجم نفت دريافتي به بيش از 500 هزار بشكه نسبت به تحويل آن اقدام مي كند . 
اين مهم در حاليست كه ايران توان افزايش سوآپ نفت را تا 500 هزار بشكه دارد٬ چرا كه ايران به راحتي مي تواند حجم سوآپ نفت خزر و آسياي ميانه را دو برابركرده٬ نفت وارداتي را در پالايشگاه هاي شمالي كشور مصرف كند و معادل آن را از بنادر جنوبي خود روانه بازارهاي صادراتي نمايد. 
شايد بتوان گفت مهمترين عامل قدرت و فرصت تجاري براي ايران در خزر را سوآپ نفت و گاز است ٬ از آن رو كه با توجه به اينكه كاوش هاي اخير در سواحل و مناطق نزديك به ايران در خزر، موفق نبوده اند و استحصال نفت خزر نيز ارزان نخواهد بود، ايران مي تواند مهمترين مرجع سوآپ نفت و گاز كشورهاي حاشيه خزر باشد. 
اما نكته اي كه توجه به آن لازم است٬ اين كه براي موفقيت بيشتر در نيل به هدف يادشده ٬ مطلوب اين است كه زمينه هاي واگذاري فرآيند معاوضه (سوآپ ) نفت به بخش خصوصي فراهم شود. 
در حال حاضر٬ قوانين و مصوبات كنوني به شكلي هستند كه فرآيند معاوضه نفت را در حيطه دولت تعريف مي كند و براي واگذاري آن به بخش خصوصي بايد ساز و كار قانوني مناسب در نظر گرفته شود. 
در واقع انحصار معاوضه نفت در بخش دولتي، براي دولت هم از صرفه اقتصادي چنداني برخوردار نيست و از آنجا كه بخش خصوصي هم در حال حاضر توان و امكانات معاوضه نفت را ندارد و با توجه به استقبال اين بخش از در اختيار گرفتن سوآپ بايد زمينه هاي لازم در اين مورد فراهم شود.

 

 

 

 

ده شركت برتر نفت جهان:

 

آنچه که در پايان هر سال مالي، توجه محافل مختلف به ويژه کارشناسان و فعالان صنعت عظيم نفت و گاز را به خود جلب مي کند، نتايج نهايي آمار و ارقام مقايسه اي- تحليلي فعاليت اين گونه شرکت ها در جهان است. نشريه "Energy Business & Technology" با هدف فراهم کردن اطلاعات موثق و کارآمد براي کارشناسان و ساير افراد، مجموعه اي از بررسي هاي آماري براي معرفي ۲۵۰ شرکت برتر انرژي جهان گردآوري کرده است. اما از آن جايي که برشمردن نام اين ۲۵۰ شرکت و ارائه مشخصات آماري آنها نيازمند مجالي طولاني است، در اين مقاله به بررسي جامع ده شرکت برتر نفت بسنده مي کنيم. 
شرکت نفت رويال داچ/ شل بر صدر رده بندي شرکت هاي بزرگ نفت و گاز جهان قرار گرفته است. چهار شرکت «رويال داچ/ شل»، «اکسون موبيل» و «توتال فينا الف» و «اني اس پي اي»، موقعيت سال گذشته خود را حفظ کرده اند. به گفته «سر فيليپ واتس»، رئيس کميته مديران عامل شرکت «رويال داچ/شل»، ساز و کار مهم اين شرکت در آينده افزايش سهم تأسيسات بالادستي در صنعت نفت است. شرکت هاي «پتروبراس» برزيل، «بي پي» انگلستان، «پتروچاينا» چين، «استات اويل» نروژ، «رپسول» اسپانيا و «يوکوس» روسيه به ترتيب، رده هاي پنجم تا دهم بزرگترين شرکت هاي نفتي را به خود اختصاص داده اند. در اين ميان شرکت «رپسول» با ۳۰ پله صعود از رده سي و نهم به رده نهم رسيده است. علت اين تغيير چشم گير و بهبود وضعيت «رپسول» کاهش هزينه هاي شرکت اعلام شده است. جديدترين سازوکار «رپسول» افزايش توليد سالانه نفت و گاز تا پايان سال ۲۰۰۷ به ميزان ۵/۰ درصد است. توليد روزانه اين شرکت يک ميليارد بشکه معادل نفت است. مجموع ذخاير نفت و گاز آن نيز برابر با ۵ ميليارد بشکه معادل نفت است. ضمن اينکه ظرفيت نه پالايشگاه رپسول بيش از ۲/۱ ميليارد بشکه در روز برآورد شده است. شرکت نفت «اسکاتيش پاور» انگلستان نيز با اجراي مديريت هزينه ها از رده ۱۶۱ به رده چهلم صعود کرده است. 
درآمدهاي ده شرکت برتر نفت جهان در بررسي ميزان درآمدهاي ده شرکت برتر نفت جهان، شرکت «رويال داچ/شل» با افزون بر ۱۷۹ ميليارد دلار درآمد ناخالص (فروش) توانسته است در ميان شرکت هاي ديگر رتبه نخست را به دست آورد. شرکت آمريکايي «اکسون موبيل» با ۹/۱۷۸ ميليارد دلار درآمد (revenue) ، «بي پي» انگلستان با ۷/۱۷۸ ميليارد دلار، «توتال فينا الف» فرانسه ۵/۱۰۷ ميليارد دلار، «شورون تگزاکو» با ۶/۹۱ ميليارد دلار، «اني» با ۳/۵۱ ميليارد دلار، شرکت آمريکايي «کونوکو فيليپس»، با ۵/۵۰ ميليارد دلار، «سوئز» فرانسه با ۳/۴۸ ميليارد دلار، "RWE AG" آلمان با ۶/۴۵ ميليارد دلار، «توکيو الکتريک پاور»، ژاپن با ۴/۴۰ ميليارد دلار در سال ۲۰۰۴، رده هاي دوم تا دهم ده شرکت برتر نفت جهان را بدست آوردند. شرکت هاي روسي «لوک اويل» با ۳/۱۵ ميليارد دلار در رده سي و هفتم و «گازپروم» با ۵/۲۰ ميليارد دلار در رده بيست و هفتم و «يوکوس» با ۳/۱۱ ميليارد دلار در رده پنجاه و سوم قرار گرفته اند. 

شاخص مالي ده شرکت برتر نفت جهان شاخص مالي شرکت ها از موضوعات ديگري است که هدف آن ارائه آمار دقيق و مقايسه اي ميزان سود، دارايي و درآمد ده شرکت برتر نفت جهان است. در ذيل به بررسي اجمالي آنها خواهيم پرداخت: 

بررسي ميزان سود در بررسي ميزان سود شرکت هاي نفت برتر جهان نيز، «اکسون موبيل» با ۰۱/۱۱ ميليارد دلار در مقام نخست قرار گرفته است. «رويال داچ/شل» با ۴/۹ ميليارد دلار، «بي پي» با ۹/۶ ميليارد دلار، «توتال فينا الف» با ۲/۶ ميليارد دلار، «پتروچاينا» با ۶/۵ ميليارد دلار، «پتروبراس» با ۳/۵ دلار، «اني» با ۸/۴ ميليارد دلار، «يوکوس» با ۰۵/۳ ميليارد دلار، «کريا الکتريک پاور» با ۵/۲ ميليارد دلار، «استات اويل» با ۴/۲ ميليارد دلار در رده هاي دوم تا دهم هستند. 
بررسي ميزان دارايي در رده بندي دارايي شرکت هاي برتر نفت جهان، اين بار شرکت «بي پي» با ۱/۱۵۹ ميليارد دلار گوي سبقت را از ساير شرکت ها ربوده است. «رويال داچ/شل» با ۷/۱۵۲ ميليارد دلار در رده بعدي قرار گرفته است. «اکسون موبيل» با ۷/۱۵۲ ميليارد دلار، «توکيو الکتريک پاور» با ۶/۱۱۹ ميليارد دلار، «اي. آن اي جيگ» با ۶/۱۱۸ ميليارد دلار، «RWE AG» با ۱/۱۰۵ ميليارد دلار، «توتال فينا الف» با ۵/۸۹ ميليارد دلار، «سوئز» با ۲/۸۸ ميليارد دلار، «گازپروم» با ۷/۷۷ ميليارد دلار، «شورون تگزاکو» با ۳/۷۷ ميليارد دلار در رده بندي سوم تا دهم قرار گرفته اند. 

بخش اکتشاف و توليد در زمينه اکتشاف و توليد نفت در جهان، در مجموع ۲۳ فعال وجود دارد. متوسط ميزان دارايي اين شرکت ها در سال ۲۰۰۴، حدود ۰۵/۹ ميليارد دلار، متوسط ميزان درآمد آنها ۸/۳ ميليارد دلار، متوسط ميزان سود آنها ۴۲۷ ميليارد دلار برآورد شده است. 

پالايش و بازاريابي در بخش پالايش و بازاريابي نفت در مجموع ۳۷ شرکت در جهان فعاليت دارند. ارزيابي هاي انجام شده، متوسط ميزان دارايي مجموع شرکت هاي نفت جهان، ۱/۱۰ ميليارد دلار، متوسط ميزان درآمد ۸/۱۳ ميليارد دلار، متوسط ميزان سود ۳۴۱ ميليارد دلار نشان مي دهد. در مجموع ۳۰ شرکت در هر دو بخش نفت و گاز تلفيقي جهان فعاليت دارند. متوسط دارايي شرکت هاي فعال اين بخش در سال ۲۰۰۴ حدود ۰۵/۳۶ ميليارد دلار، متوسط درآمدها ۱/۳۳ ميليارد دلار، متوسط ميزان سود آنها حدود ۰۴/۲ ميليارد دلار برآورد شده است. تعداد شرکت هايي که در بخش گاز جهان به فعاليت مي پردازند، ۳۵ شرکت است. در برآوردهاي انجام شده، متوسط دارايي اين شرکت ها در سال ۲۰۰۴، حدود ۰۸/۶ ميليارد دلار، متوسط درآمد حدود ۲/۳ ميليارد دلار، متوسط سود ۲۵۳ ميليارد دلار است. با يک نظر اجمالي مي توان دريافت متوسط شاخص هاي مالي شرکت هاي جهان(دارايي، درآمد و سود) در بخش گاز نسبت به ساير بخش ها کمتر است. در حالي که شرکت هايي فعال در هر دو بخش نفت و گاز، بالاترين ميزان متوسط شاخص هاي مالي را در سال ۲۰۰۴ به خود اختصاص داده است.

 

 

 

 

منابع و مآخذ:

 

1.   نفت و توسعه- شماره‌هاي سوم و چهارم- گزارش اهم فعاليت‌هاي وزارت نفت- 1382.

2.   نفت از آغاز تا به امروز- انتشارات روابط عمومي وزارت نفت- تهران- بهمن‌ماه 1361-

3.   منصوري نراقي .نفت-مباني حقوقي و شرايط عمومي قراردادهاي نفتي خاورميانه -صبح امروز -تهران -1350-

4.   مبصر، داريوش، كالبدشكافي سرمايه‌گذاري‌هاي صنعت نفت- نشر كوير- تهران- 1379.

5.   چالش‌هاي توسعه در صنعت نفت ايران- نشر كوير- تهران- 1379

6.   زمانی فراهانی , مجتبی - بانکداری خارجی – انتشارات ترمه – تهران – 1384

7.   سایتهای اینترنتی

8.   گفتگو با کارمندان قسمتهای اموربین الملل و امور مالی

9.   قراردادهای نفتی شرکت ملی نفت ایران

10.     پورتال شرکت ملی نفت ایران

11.        امور حقوقی و روابط عمومی شرکت ملی نفت ایران

  12 . امانی مسعود ،،حقوق قراردادهای بین المللی نفت      

13 .پورتال شرکت ملی نفت ایران

 14 .شیروانی ، علی حقوق بین الملل دریاها

15 .کاشانی ،دکتر جواد منابع نفت و گاز مشترک از منظر حقوق بین الملل

16 .محبی ،دکتر محسن حقوق نفت و گاز در پرتو رویه و داوری بین الملل

17 .درخشان ، دکتر مسعود قراردادهای بیع متقابل

18 .شیروی ،  دکتر عبد الحسینحقوق تجارت بین الملل

 

19.کاشانی ، دکتر جواد وضعیت حقوقی منابع نفت و گاز واقع در مرز بین کشور ه




استاد:

دکتر علیرضا حسنی

دانشجو:

وحید جلالی



منبع : hasanilaw[dot]blogfa[dot]com[slash]post-279[dot]aspx

حقوق خصوصی حقوق تجارت و حقوق , دفتر وکالت دادنگار, اخبار حقوق بین الملل مدرن؛صمصام , وبلاگ مطالب و مقالات روز حقوقی, دفتر وکالت و مشاوره حقوقی , پورتال حقوقی متین فر سازوکار , پورتال حقوقی متین فر سازوکار ,

تبلیغات



تبلیغات

تبلیغات
مطالب تصادفی

تبلیغات

تبلیغات
Blogs Top
بلاگز فا