تبلیغات

خمس نجوم



خمس و نحوه محاسبه آن

موارد خمس

سئوال 1: مشروحاً بیان كنید چه چیزهایی مشمول خمس می‌شود و نحوه محاسبه و پرداخت آن را شرح دهید؟ (مقلد آیت الله خامنه‌ای)
جواب: منفعت كسب، گنج، غنیمت، مال حلال مخلوط به حرام، معدن، زمینی كه كافر ذمی از مسلمان می‌خرد، لؤلؤ و مرجان كه در غواصی دریا به دست می‌آید. برای روشن شدن مسأله به كتاب اجوبه الاستفتائات مقام معظم رهبری، ج1، بحث احكام خمس مراجعه كنید. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، م1751 )
سئوال 2: شش تخته قالی ما زاد بر نیاز در خانه وجود دارد آیا زكات به آنها تعلق می‌گیرد؟ چگونه؟
جواب: قالی مازاد زكات ندارد، لكن خمس به آن تعلق می‌گیرد كه باید آن را به مرجع تقلید خود بدهید. و خمس عبارت از یك پنجم خود جنس یا قیمت آن می‌باشد. (ر.ک استفتائات امام(ره) ج1، ص360، س50).
سئوال 3: آیا به پولی كه برای خرید مسكن در طول یك سال مالی ذخیره می‌شود تا بعداً بتوانیم با آن خانه بخریم خمس تعلق می‌گیرد یا خیر؟
جواب: به نظر بعضی از مراجع عظام به وجه مذكور كه برای خرید خانه پس انداز شود برای كسی كه راه دیگری برای خرید خانه جز این طریق ندارد خمس تعلق نمی‌گیرد، ولی به نظر بعضی دیگر خمس دارد.نظر مرجع تقلید خود را در این خصوص جویا شوید. (جامع المسائل آیت الله فاضل لنكرانی، ج1، س676 ـ و توضیح المسائل آیت الله بهجت، م1391).
سئوال 4: آیا پول دفترچه سپرده‌ای كه در بانك چند سال مانده و جهت بستن آن به بانك مراجعه كرده و در آن موقع سود چند سال را حساب كرده و یكجا می‌دهد، آیا علاوه بر خود مبلغ سپرده به سود آن هم خمس تعلق می‌گیرد؟
جواب: اگر سود مربوط به امسال باشد خمس ندارد اما اگر سودی است كه مربوط به گذشته بوده و سال بر آن گذشته است و امسال دریافت كرده‌اید، خمس دارد. (ترجمه اجوبه الاستفتائات مقام معظم رهبری، چاپ وزیری، س955 و 956) جامع المسائل آیت الله فاضل لنكرانی، ج1، س886.
سئوال 5: آیا شوهر حقی در درآمد زن دارد؟ آیا زن می‌تواند درآمدش را از شوهر مخفی كند؟ زن درآمدش را برای زینت كردن از قبیل طلاجات و لباس خرج نمی‌كند با آنكه نیاز دارد به زینت درآمدش را پس انداز كرده و كنار گذاشته حكم شرعی‌اش چیست؟
جواب: درآمد زن به خود او تعلق دارد و بهر مصرفی كه بخواهد می‌تواند برساند، البته در صورت پس انداز و گذشت سال موظف به پرداخت خمس آن می‌باشد. (ترجمه اجوبه الاستفتائات مقام معظم رهبری، چاپ وزیری، س998 ـ استفتائات امام(ره) ج1، س127).
سئوال 6: آیا به وسائل زیادی منزل (رختخواب، ظروف و...) خمس تعلق می‌گیرد؟
جواب: اگر وسائل اضافی باشد خمس دارد اما آنچه به عنوان جهیزیه همراه زن بوده و زائد بر شأن نبوده است اگر بیش از یك سال هم مورد استفاده قرار نگرفته باشد خمس ندارد. (ترجمه اجوبه الاستفتائات مقام معظم رهبری، چاپ وزیری، س906).
سئوال 7: آیا به منزلی كه در آن ساكن هستیم خمس تعلق می‌گیرد؟
جواب: خانه مسكونی مورد نیاز جزء مؤنه است و خمس ندارد. در صورتی كه از منفعت بین سال تهیه شده باشد ولی اگر با پول غیر خمسی پس انداز شده, كه سال بر آن گذشته تهیه شده, خمس دارد. (ر.ک استفتائات امام(ره) ج1، ص363، س60).
سئوال 8: آیا به سهم ارث خمس تعلق می‌گیرد؟
جواب: ارث خمس ندارد مگر آنكه یقین داشته باشید كه به مال مورث خمس تعلق گرفته و نپرداخته است كه ابتدا باید خمس مال جدا گردد و سپس تقسیم شود. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، م1754 و 1755).
سئوال 9: اگر كسی مقداری پول برای آینده پس انداز كند تا سرمایه كار او شود آیا خمس دارد؟
جواب: بلی ـ بنا به نظر مشهور فقها به وجه مذكور خمس تعلق می‌گیرد. (ر.ک استفتائات امام(ره) ج1، ص350، س18 و س21 ـ و توضیح المسائل مراجع، ج1، ص92 استفتائات مقام معظم رهبری).
سئوال 10: پولی را كه دولت به عنوان پاداش به كارمندان می‌دهد بر آن خمس تعلق می‌گیرد؟
جواب: بنابر فتوای برخی مراجع جزء درآمد سال وصول است كه اگر تا آخر سال صرف در مخارج زندگی بشود خمس ندارد و هر چه از آن باقی بماند پرداخت خمس آن لازم است و بنابر نظر امام (ره) و مقام معظم رهبری خمس ندارد. (ر.ک استفتائات امام(ره) ج1، ص409، س191 ـ توضیح المسائل مراجع، ج2، ص70، س869).
سئوال 11: فردی كه حقوقش زیر خط فقر است آیا دادن خمس بر او واجب است؟ اگر عمداً خمس ندهد چه حكمی دارد؟
جواب: خمس به كسی واجب می‌گردد كه پس انداز داشته باشد و درآمدش از مخارجش بیشتر باشد و اگر كسی پس اندازی نداشته باشد پرداخت خمس بر او واجب نیست. (ترجمه اجوبه الاستفتائات مقام معظم رهبری، چاپ وزیری، س969).
سئوال 12: آیا به سپرده‌های بانكی به صورت قرض الحسنه كه برای دریافت وام نزد بانكها تا پایان اقساط می‌ماند خمس تعلق می‌گیرد؟
جواب: اگر از پولی باشد كه خمس آن داده نشده است باید خمس آن را پرداخت كنید. (ترجمه اجوبه الاستفتائات مقام معظم رهبری، چاپ وزیری، س955).
سئوال 13: اگر كسی مقداری پول در بانك داشته باشد و سال خمسی آن فرا برسد و در مقابل نیز مقداری یا بیشتر از آن پول بدهكار است. آیا این پول خمس دارد؟ در صورت تعلق گرفتن خمس به آن كدام مقدم است (دادن بدهكاری یا پرداخت خمس)؟ (مقلد حضرت امام)
جواب: اگر قبل از رسیدن سال خمسی بدهكاری را بپردازد به آن پول خمس تعلق نمی‌گیرد و نیز اگر در همان سال برای مخارج لازم زندگی خرج كرده با شد می‌تواند از درآمد همان سال كسر نماید. اما اگر بدهی مربوط به سال‌های گذشته باشد خمس موجودی را باید بپردازد و در صورت تعلق گرفتن خمس پرداخت خمس مقدم است. (ر.ک استفتائات امام(ره) ج1، ص351 و ص402، س168 و ص384، س121).
سئوال 14: بنده دانشجوی تربیت معلم هستم ماهانه مبلغی را به عنوان بورسیه بعد از كسر هزینه‌ها به ما می‌دهند و بنده به این مبلغ نیاز دارم. آیا خمس دارد و اگر دارد به چه شكل و از چه زمانی باید خمس بدهم؟
جواب: اولین حقوقی كه دریافت كرده‌اید اول سال خمسی خود قرار دهید هر سال در همان تاریخ اگر چیزی از درآمد آن سال اضافه داشتید پرداخت خمس آن لازم است و اگر درآمد را صرف هزینه‌های مورد نیاز نمایید و در آخر سال خمسی چیزی اضافه نداشته باشید خمس بدهكار نیستید. اما اگر پولی كه به دانشجویان داده می‌شود كمك هزینه تحصیلی باشد خمس ندارد. (ترجمه اجوبه الاستفتائات مقام معظم رهبری، چاپ وزیری، س9 و س975).
سئوال 15: نحوه تعیین سال خمسی برای یك كارمند را بیان كنید؟
جواب: شروع سال خمسی حقوق بگیران اعم از كارگران، و كارمندان و... همان روز اولی است كه مزد یا حقوق خود را دریافت می‌كنند و یا می‌توانند دریافت كنند. (ترجمه اجوبه الاستفتائات مقام معظم رهبری، چاپ وزیری، س995).
سئوال 16: آیا به وسائل منزل و از جمله طلای همسر خمس تعلق می‌گیرد؟
جواب: اگر طلا و وسایل منزل به مقدار متعارف و مناسب شأن همسر و خودتان باشد خمس ندارد. (ر.ك: ترجمه اجوبه الاستفتائات مقام معظم رهبری، چاپ وزیری، س901 و 904).
سئوال 17: آیا به هدیه خمس تعلق می‌گیرد؟
جواب: بنابر فتوای حضرت امام ـ ره ـ و مقام معظم رهبری بر هدیه خمس تعلق نمی‌گیرد. (استفتائات امام(ره) ج1، س184 و ترجمه اجوبه الاستفتائات مقام معظم رهبری، چاپ وزیری، س851).
سئوال 18: تا به حال اموال خود را نزد كسی حساب نكرده و زكات و خمس آنها را نداده‌ام دلیلش وضع مالی بوده حال با وضعیت ذكر شده... لطفاً مرا راهنمایی نمائید؟
جواب: اگر می‌دانید چیزی از درآمد شما اضافه بر مخارج است به مرجع تقلید خود یا نماینده ایشان مراجعه كنید تا وضعیت خمس شما را روشن نمایند. (ر.ک استفتائات امام(ره) ج1، ص416، س215).
سئوال 19: با توجه به اینكه تازه استخدام شده‌ام و روز اول استخدام خود را سال خمسی قرار داده‌ام، هنوز ازدواج نكرده‌ام و در پی تهیه جهیزیه می‌باشم آیا به این پس انداز خمس تعلق می‌گیرد؟ حال اگر من این پول را به وسائل جهیزیه تبدیل كنم ولی هنوز سال خمسی فرا نرسیده است آیا باز هم وسائل خمس تعلق می‌گیرد؟
جواب: اگر تدریجاً جهیزیه خود را با درآمد خود تهیه كنید خمس ندارد ولی چنانچه پول آن باقی بماند خمس آن را بپردازید. (ر.ك: ترجمه اجوبه الاستفتائات مقام معظم رهبری، چاپ وزیری، س899 و س909).
سئوال 20: من در سال 1376 مقداری سهام خریدم آیا به این سهام خمس تعلق می‌گیرد؟ به سود آن چطور؟
جواب: سهام مذكور حكم سرمایه را دارد و خمس به آن تعلق می‌گیرد و نسبت به سود آن اگر صرف زندگی كنید خمس ندارد ولكن چنانچه پس انداز نمائید خمس مقدار پس انداز شده را باید بپردازید. (ر.ك: ترجمه اجوبه الاستفتائات مقام معظم رهبری، چاپ وزیری، س943).
سئوال 21: من مقداری به دانشگاه بدهكار هستم و هر ماه از حقوق من كسر می‌شود آیا به كسی كه قرض دارد خمس تعلق می‌گیرد یا خیر؟
جواب: اگر پس انداز نداشته باشید خمس تعلق نمی‌گیرد. لكن در صورتی كه در آخر سال مالی اضافه بر مخارج خود داشته باشید باید خمس آن را بپردازید و بدهی مذكور مانع وجوب خمس نمی‌شود. بلی خود وام دانشجویی خمس ندارد. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، ج2 ، ص33، م1787).
سئوال 22: آیا وسائل تزئینی منزل خمس دارد؟ ادویه و زردچوبه و حبوبات و.. اگر در آخر سال مصرف نشود خمس دارد؟
جواب: بطور كلی چیزهایی تزئینی زائد بر شأن خمس دارد ضمناً مواد غذایی كه در خانه باقی می‌ماند در اول سال مالی مشمول خمس می‌شود البته اگر مرجع تقلید خود را تعیین نمائید مطابق نظر مرجع مربوطه جواب داده می‌شود. (ر.ك: ترجمه اجوبه الاستفتائات مقام معظم رهبری، چاپ وزیری، س904 و 906 و 912).
سئوال 23: آیا به هدیه و عیدی خمس تعلق می‌گیرد؟
جواب: بلی، به نظر بسیاری از فقها پرداخت خمس هدیه بنابر احتیاط واجب است. اما به نظر مرحوم امام ـ ره ـ و مقام معظم رهبری پرداخت خمس هدیه لازم نیست. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، ج2 ، م1753 ـ ترجمه اجوبه الاستفتائات مقام معظم رهبری، چاپ وزیری، س851).
سئوال 24: كسانی كه در قرعه كشی مسابقه‌ای برنده می‌شوند آیا به آنها زكات و خمس تعلق می‌گیرد؟
جواب: اگر جایزه باشد زكات ندارد اما اگر حلال باشد جزء درآمد همان سال شخصی می‌شود كه اگر تا یك سال مصرف نكرد بنابر فتوای برخی مراجع باید خمس آن را بپردازد ولی بنابر فتوای امام و رهبری خمس ندارد. ( توضیح المسائل 12 مرجع، م1753 و ترجمه اجوبه، س851).
سئوال 25: اگر برای فرزندمان دفترچه پس انداز در بانك باز كنیم آیا به آن خمس تعلق می‌گیرد؟ در صورتی كه یك سال از پس انداز بگذرد و هر ماه مبلغی بر آن اضافه كنیم؟ (مقلد آیت الله فاضل)
جواب: بنابر احتیاط واجب پرداخت خمس چیزی كه به شخص بخشیده می‌شود اگر از مخارج سال زیاد بیاید لازم است و بر ولی بچه لازم است كه خمس مربوط به اموال او را بپردازد. (جامع المسائل آیت الله فاضل لنكرانی، ج1، س662 و 872).
سئوال 26: كسی كه پدرش خمس مال را نداده آیا فرزند می‌تواند در خانه او كه واقعاً غیر از آن خانه، جایی را ندارد، نماز بخواند؟
جواب: خانه مسكونی اگر به تدریج از درآمد بین سال ساخته و تهیه شده، مشمول خمس نمی‌شود، مگر بعد از آن كه فروخته شود بلی اگر بدانید چیزی متعلق خمس است و پدر خمس را نپرداخته است نسبت به اجازه تصرف در آن می‌توانید از مرجع تقلید خود اجازه بگیرید. (ر.ک استفتائات امام(ره) ج1، ص56 و 65 و س212).
سئوال 27: صندوق فرهنگیان ماهانه مبلغی را از حقوق كسر كرده و مبلغی هم خودش اضافه نموده و بعد از بازنشستگی به ما پرداخت می‌كند آیا به این پول خمس تعلق می‌گیرد؟
جواب: پولی كه از حقوق شما كسر می‌شود متعلق خمس است اما سهمی كه دولت به حساب كارمند واریز می‌نماید اگر قابل دریافت نباشد جزء درآمدهای سال وصول محسوب می‌گردد. ( ر.ك استفتائات امام(ره)، ج1، س130 و ترجمه اجوبه الاستفتائات چاپ وزیری، س872).
سئوال 28: آیا زنی كه كارمند است و حقوقش را برای مخارج خانه صرف می‌كند یا به شوهرش می‌دهد كه او خرج كند باید خمس تمام مالش را بدهد؟
جواب: اگر در آخر سال خمسی چیزی برای او به عنوان پس انداز باقی نمی‌ماند خمس ندارد. و هر مقدار از حقوق هر یك از زن و شوهر از مخارج سال زیاد بیاید باید خمس آن را بپردازد. (ر.ك: استفتائات امام (ره)، ج1، س127).
سئوال 29: در مورد خمس اموالی كه از قبل تعدادی كتاب و قطعه زمینی كه جزء دارایی بنده بود و تا مدتی چند سال قبل از ازدواج از آنها استفاده نمی‌كردم و نیز جهیزیه همسرم آیا خمس دارد یا خیر؟ (مقلد آقای مكارم)
جواب: كتاب‌ها اگر مورد نیاز باشد و لو یك سال خوانده نشود خمس ندارد و جهیزیه همسر هم در صورتی كه زائد بر شأن نباشد خمس نداد و اما خمس زمین مذكور را باید بپردازد. (ر.ك توضیح المسائل آیت الله مكارم، م1497 و 1507).
سئوال 30: آیا خمس از مالیات كفایت می‌كند؟ اصلاً ادله اثبات خمس چیست؟
جواب: خمس واجب مالی است كه خداوند بر مسلمین واجب فرموده است و در قرآن مجید آیه شریفه‌ی: «واعلموا انما غنمتم من شیءٍ فان لله خمسه و للرسول...» (آیه‌ی 41 سوره‌ی انفال) بر آن دلالت دارد و در روایات وارده از ائمه ـ علیهم السّلام ـ موارد وجوب و مصرف آن تعین گردیده است می‌توانید به كتاب وسائل الشیعه، جلد ششم مراجعه فرمائید. و اما مالیات عبارت از هزینه زندگی جمعی است كه مردم برای اداره بهتر امور اجتماعی خود می‌پردازند و ممكن است به تناسب موارد كم یا زیاد گردد. و پرداخت مالیات كفایت از خمس نمی‌كند. كما اینكه پرداخت خمس به جای مالیات محسوب نمی‌شود. (ر.ک استفتائات امام(ره) ج1، س199 و س200 ـ ترجمه اجوبه الاستفتائات مقام معظم رهبری، چاپ وزیری، س1031).
سئوال 31: فردی زمینی را خریده و قبلاً خمس آن را داده، اگر بعد از چند سال بخواهد این زمین را بفروشد آیا به پولی كه بابت فروش زمین سود عاید او شده است، خمس تعلق می‌گیرد یا خیر؟ (مقلد آیت الله بهجت)
جواب: اگر برای تجارت زمین را خریده است اضافه قیمت خمس دارد و اگر برای استفاده شخصی هم خریده است اضافه قیمت فروش جزء درآمد سال فروش محسوب است و پرداخت خمس منوط به گذشتن سال خمسی است. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، ج2 ، ص38، م1796).
سئوال 32: پدرم پیر و بازنشسته است حدود یك میلیون تومان پول پس انداز كرده و آن پول را نیز به برادرم داده حال خمس آن به چه صورت است؟
جواب: اگر قبل از گذشتن یك سال پول خود را به دیگری بخشیده باشد خمس واجب نیست. و اما اگر پس از گذشت یك سال پول خود را به دیگری قرض داده یا بخشیده است باید خمس آن را بپردازد. البته اگر فعلاً پولی در اخیتار برادرتان است هر وقت آن را پس داد بلافاصله خمس آن باید پرداخت شود. (ر.ک استفتائات امام(ره) ج1، ص351 و س96).
سئوال 33: به عرض می‌رسانم اینجانب و همسرم مبلغی را به عنوان علی الحساب حج واجب به بانك واریز كرده‌ایم و از باب تتمه آن مبلغ دیگری را نیز واریز می‌كنیم كه آن هم بعد از نوبت یعنی یك الی دو سال دیگر می‌باشد، لطفاً بفرمائید بعد از طی یك سال بر این مبلغ خمس تعلق می‌گیرد؟ (اینجانب مقلد امام هستم و همسرم مقلد آقای صافی است)
جواب: اگر پول از درآمد همان سال باشد و سال خمسی بر آن نگذشته باشد خمس ندارد (طبق نظر آقای صافی) اگر حج بر شما واجب شده است ولی به علت نوبتی بودن مجبور هستید پول را فعلاً پرداخت كنید و بعداً مشرف شوید خمس ندارد والا باید خمس آن را بدهید. (طبق فتوای حضرت امام) (ر.ک استفتائات امام(ره) ج1، س43).
سئوال 34: مادرم هر هفته مقدار اندكی پول پس انداز می‌كند تا برای خرید جهیزیه دخترش مصرف كند و اگر سال خمسی بر این پول‌ها بگذرد آیا خمس به آن تعلق می‌گیرد؟ (مقلد آقای فاضل)
جواب: اگر برای تهیه جهیزیه مورد نیاز و در حد شأن راهی غیر از این نداشته باشید و در موقع نیاز نتوانید تهیه كنید در این صورت خمس تعلق نمی‌گیرد. (ر.ك جامع المسائل آیت الله فاضل لنكرانی، س746).
سئوال 35: پولی را برای خرید ماشین، خانه و... كه در دراز مدت محقق می‌شود و گاهی بیش از یك سال از این پول می‌گذرد و در بانك پس انداز می‌شود و با توجه به این كه این پول مازاد احتیاج ما نیست و واقعاً به آن نیازمندیم حال آیا به این پول خمس تعلق می‌گیرد؟ (مقلد آیت الله لنكرانی)
جواب: اگر نیاز به خرید ماشین و یا خانه مسكونی داشته باشید و راهی به جز پس انداز تدریجی نداشته باشید خمس به آن تعلق نمی‌گیرد. (ر.ك جامع المسائل آیت الله فاضل لنكرانی، ج1، س679 و س703).
سئوال 36: به اشیائی كه داخل در ویترین خانه جای دارد خمس تعلق می‌گیرد؟
جواب: اگر در حد شأن و نیاز باشد و از درآمد بین سال باشد خمس تعلق نمی‌گیرد. (ر.ك جامع المسائل آیت الله فاضل لنكرانی، س725)
سئوال 37: اگر كسی تا حال خمس نداده است ولی الآن می‌خواهد برای خود سال خمسی قرار دهد و حق الهی را به جا آورد چه باید بكند؟ (مقلد آیت الله بهجت)
جواب: باید یك زمان را به عنوان ابتداء سال خمسی خود قرار دهد و نسبت به درآمدهای گذشته با مرجع تقلید خود یا وكیل شرعی ایشان مصالحه نمائید. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، ج2 ، م1797).
سئوال 38: شخصی مبلغ پانصد تومان در حالی كه مخلوط به حرام است را در بانك می‌گذارد و بعد از آن چند صد هزار تومان به آن اضافه می‌كند، وضعیت آن پولها چگونه می‌شود آیا همه‌ی پول‌ها مخلوط به حرام است یا اینكه تنها همان پانصد تومان مخلوط به حرام است؟ (مقلد آیت الله فاضل)
جواب: خیر ـ همه مخلوط به حرام نیست. ابتدا باید خمس پانصد تومان مخلوط به حرام را بپردازد تا آن پول قابل تصرف شود و در نتیجه تصرف در همه آن پول بی‌اشكال می‌شود.
سئوال 39: پدر من خمس نمی‌دهد اگر من بخواهم تعدادی مهمان دعوت كنم از پدرم مقداری پول خواهم گرفت حال باید من ابتدا خمس این مال دریافتی را پرداخت و سپس خرج كنم یا خیر؟ (مقلد رهبری)
جواب: چون پولی را كه پدرتان می‌دهد معلوم نیست خمس در آن باشد تصرف شما در آن اشكالی ندارد و تفحص و بررسی هم لازم نیست تا مطلب برایتان تعیین شود،‌ بلكه همین كه مشكوك باشید بدون دادن خمس، در تصرف مجاز هستید. زیرا ممكن است پولی را كه پدر به شما می‌دهد از مواردی باشد كه هنوز سال آن سر نرسیده پس دادن خمس آن واجب نیست كه با وجود این احتمال شما تكلیفی نخواهید داشت

 سئوال 40: خمس چه موقع به طلا تعلق می‌گیرد؟ (مقلد امام)
جواب: اگر طلا را از پولی كه خمس به آن تعلق گرفته بخرند و یا مورد استفاده قرار نگیرد یا مازاد بر شأن باشد خمس دارد اما اگر از انگشتر و النگو استفاده می‌كنید و زیادتر از شأن شما نیست خمس ندارد. و همین طور اگر كسی آن طلا را به شما بخشیده باشد خمس ندارد. (ر.ک استفتائات امام(ره) ج1، ص375، س94).
سئوال 41: آیا به شهریه طلاب خمس تعلق می‌گیرد؟
جواب: طبق نظر مرحوم امام و برخی دیگر از مراجع شهریه خمس ندارد. (ر.ک استفتائات امام(ره) ج1، ص203 و 205 ـ جامع المسائل آیت الله فاضل لنكرانی، ج1، س812 ـ ترجمه اجوبه الاستفتائات مقام معظم رهبری، چاپ وزیری، س1027).
سئوال 42: نظر به اینكه معادن خمس دارند؛ آیا امروزه نفت سفید، بنزین، گازوئیل و مانند آنها خمس دارد یا نه برای مصرف كنندگان چطور؟
جواب: برای مصرف كنندگان خمس ندارد. (ر.ک استفتائات امام(ره) ج1، ص347، س5).
سئوال 43: زمین‌های زراعی كه موات بوده و احیاء كرده و با آنها كشاورزی می‌كند آیا اصل زمین خمس دارد یا خیر؟
جواب: خمس دارد. (ر.ک استفتائات امام(ره) ج1، ص347، س5).
سئوال 44: باغی را خریده هم برای استفاده شخصی و هم برای كسب و امرار معاش، مسأله‌ی خمس باغ و میوه‌های آن را بیان فرمائید؟
جواب: اصل باغ خمس دارد و میوه در زائد بر مؤونه خمس دارد. (ر.ک استفتائات امام(ره) ج1، ص348، س8).
سئوال 45: كشاورزانی هستیم كه با وامی كه از دولت به ما داده می‌شود چاه عمیق حفر می‌كنیم و با اقساط، سال به سال وام آن را می‌پردازیم و سال خمسی نیز داریم، آیا این چاه و موتور آب آن جزو سرمایه‌ی زراعت است كه در بین هر سال كه از اقساط وام را می‌دهیم سر سال باید آن را حساب نموده و خمس آن را بدهیم؟ یا پس از تمام شدن اقساط، مجموع آن را حساب نموده، خمس آن را بدهیم یا اینكه اصلاً سرمایه‌ی زراعت نبوده و خمس به آن تعلق نمی‌گیرد؟
جواب: زمین و چاه آب و موتور، حكم سرمایه را دارد، هر مقدار از آن را كه قسط آن تا سر سال پرداخت شده خمس دارد. (ر.ک استفتائات امام(ره) ج1، ص348، س10).
سئوال 46: شخصی دو محل درآمد یا چند محل درآمد دارد، مثلاً حقوق دولتی می‌گیرد و ماشین هم كرایه می‌دهد آیا باید برای هر كدام از این دو شغل سال خمسی قرار دهد؟ و آیا می‌شود ضرر یكی به سود دیگری جبران شود؟
جواب: می‌تواند برای هر یك سال جداگانه قرار دهد ولی در فرض سئوال، زیان در یكی از سود در دیگری جبران نمی‌شود. (ر.ک استفتائات امام(ره) ج1، ص350، س17).
سئوال 47: كسی با سختی سرمایه‌ای را تهیه كرده است كه اگر خمس آن را بدهد با بقیه آن نمی‌تواند كاری كه با آن می‌خواهد امرار معاش كند شروع نماید چه وقت باید خمس این سرمایه را بدهد؟
جواب: اگر با دادن خمس نمی‌تواند امرار معاش نماید خمس ندارد. (ر.ک استفتائات امام(ره) ج1، ص355، س35).
سئوال 48: آیا معیار، جهت معافیت خمس،‌ استفاده كردن آنها تا مدت یك سال از تاریخ خرید است و یا استفاده كردن از آنها تا رسیدن سال خمسی؟
جواب: استفاده میزان نیست و معیار، نیاز فعلی و شؤون است. (ر.ک استفتائات امام(ره) ج1، ص361، س54).
سئوال 49: اگر شخصی مقلد مجتهدی بوده و مبلغی بابت خمس كه با مشار الیه حساب كرده، بدهكار شد و تاكنون بدهكاری فوق را نداده، نسبت به بدهكاری به مجتهد سابق كه فعلاً مقلد او نیست تكلیفش چیست؟
جواب: باید به نظر مرجع تقلید فعلی بپردازد. (ر.ک استفتائات امام(ره) ج1، ص371، س79).
سئوال 50: اگر به شخصی ارثی برسد و از پول آن ارث خانه‌ای تهیه كند آیا بروی خمس واجب است یا خیر؟
جواب: ارثیه خمس ندارد. (ر.ک استفتائات امام(ره) ج1، ص373، س84).
سئوال 51: اگر به واسطه‌ی گرفتاری نتوانم به حساب سال خود رسیدگی نمایم، آیا می‌توانم آن را به سال آینده موكول كنم؟
جواب: شما حساب كنید و چنانچه نتوانید بپردازید، با دستگردان به شما مهلت می‌دهند. (ر.ک استفتائات امام(ره) ج1، ص389، س136).
سئوال 52: آیا می‌شود ماهیانه به طور قسط خمس را بپردازم، چون می‌دانم برایم امكان اینكه یكجا بپردازم نیست؟
جواب: به یكی از نمایندگان مرجع تقلیدتان مراجعه كنید و با دستگردان كردن خمس با او، تدریجاً بپردازید. (ر.ک استفتائات امام(ره) ج1، ص391، س138).
سئوال 53: اگر كسی را بشناسیم كه سید باشد و احتیاج داشته باشد، می‌توانیم خودمان خمس را به او بدهیم یا اینكه باید به حاكم شرع داد تا او پرداخت كند؟
جواب: سهم سادات (نصف خمس) را می‌توانید با اجازه‌ی از مرجع تقلید خود یا نماینده‌ی او به سید فقیر پرداخت كنید. (ر.ک توضیح المسائل امام(ره) م1834).
سئوال 54: باید خمس خود را به چه كسی بپردازیم آیا می‌شود به هر مرجعی كه بخواهیم پرداخت كنیم؟
جواب: خمس باید به مرجع تقلید خود یا نماینده‌ی او برسد كسی كه از طرف او اجازه‌ی در وجوه شرعیه دارد. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، م1834 و استفتائات امام(ره) ج1، ص430، س263).
سئوال 55: اگر فردی حاضر به پرداخت خمس نباشد و بگوید: هر وقت خواستم به سفر حج بروم خمس می‌دهم. آیا كفایت می‌كند و در این صورت مال او حرام نخواهد بود؟
جواب: مالی كه متعلق خمس شده تصرف در آن پیش از پرداخت خمس حكم غصب دارد. (ر.ک استفتائات امام(ره) ج1، ص430، س263).
سئوال 56: اگر كسی تا حالا خمس نداده است باید خمس را هر سال جداگانه حساب كند یا یك دفعه و كلی حساب نماید؟
جواب: می‌توانید یك جا حساب نمائید و هر چیزی كه خمس آن را یك بار بپردازید پرداخت خمس مجدد آن لازم نیست. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، ج2 ، ص39، م1797).
سئوال 57: سال خمسی یعنی چه؟ لطفاً توضیح دهید؟
جواب: برای آنكه محاسبه خمس ساده باشد فرموده‌اند كسانی كه درآمد تدریجی دارند روزی كه اولین درآمد را پیدا كرده‌اند اول سال خمسی خود قرار دهند و تا سال آینده در همین روز آنچه از مخارج سال خود زیاد داشتند خمس آن را بپردازند این سال را سال خمسی می‌نامند. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، ج2 ، ص20، م1766).
سئوال 58: خانمی مبلغ یكصد و پنجاه هزار تومان حقوق دارد و زیاد خیرات و مبرات می‌نماید آیا اینها خمس و زكات محسوب می‌شود یا اذن مجتهد لازم است؟
جواب: پرداخت خیرات بابت خمس محسوب نمی‌شود مگر آنكه از مجتهد در این خصوص اجازه گرفته باشد. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، ج2 ، ص62، م1834).
سئوال 59: آیا خمس به كسی كه مقداری طلب دارد تعلق می‌گیرد؟
جواب: بلی به مقداری كه طلبكار است خمس تعلق می‌گیرد و می‌تواند پس از دریافت طلب خمس را بپردازد. (ر.ک استفتائات امام(ره) ج1، ص376، س96).

مصرف خمس
سئوال 1: سهم امام و سهم سید چیست؟ آیا به جز اینها سهم دیگری داریم توضیح دهید؟
جواب: خمس یكی از واجبات مالی است كه با شرایط آن باید پرداخت گردد. وجه خمس به دو قسمت تقسیم می‌شود نصف آن سهم سادات است كه باید صرف سادات فقیر و مسكین و در راه مانده شود و نصف دیگر سهم امام ـ علیه السّلام ـ است كه در زمان غیبت در اختیار مجتهد جامع الشرایط قرار می‌گیرد. سهم فقرای غیر سید از زكات پرداخت می‌شود. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، ج1، م1834).
سئوال 2: نظرات فقهای عظام تقلید معاصر و گذشته در مورد مصرف خمس یا زكات در مورد آسیب دیدگان سیل و زلزله و... چیست؟
جواب: ملاك فقها در كمك به آسیب دیدگان فقر آنهاست بنابراین به آسیب دیده كه فقیر نباشد نمی‌توان از خمس و زكات پرداخت نمود. و همه فقها كمك به آسب دیدگان فقیر غیر سید را از زكات جایز می‌دانند و اگر زكات دهنده سید باشد به فقیر هم می‌تواند زكات بپردازد. و نیز سهم سادات از خمس را می‌توان به سادات فقیر آنها داد اما نسبت به سهم امام ـ علیه السّلام ـ نظر فقهاء عظام متفاوت است هر كدام بر حسب تشخیص و مورد بنحو مقتضی اجازه فرموده‌اند. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، مبحث خمس ـ مصارف خمس).
سئوال 3: اگر بنده بخواهم خمس بدهم سهم امام را در چه راهی باید خرج كنم آیا یك اجازه برای همیشه كافی است آیا می‌شود همه خمس را به امام جمعه محترم داد تا او در جای مشخص مصرف كند؟ (مقلد آیت الله سیستانی)
جواب: خمس باید به مجتهدی جامع الشرایط یا وكیل او برسد یا در مواردی كه اجازه می‌دهد مصرف شود و در هر مورد اجازه جداگانه لازم است و پرداخت به امام جمعه مانعی ندارد لكن لازم است قبض رسید مرجع تقلید خود را از ایشان دریافت دارید. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، ج2 ، م1834).

سؤال976. تأخیر پرداخت خمس تا سال آینده چه حکمى دارد؟

پاسخ:تأخیر پرداخت خمس از سال خمسى به سال دیگر جایز نیست، هرچند هر وقت آن را بپردازد اداى بدهى حاصل مى‏شود. مکلف پس از رسیدن سال خمسى تا خمس مالش را نداده، نمى‏تواند در آن تصرّف کند، و اگر در آن قبل از پرداخت خمس تصرّف کند، مقدار خمس آن را ضامن است، و چنانچه با عین مال غیر مخمّس کالا یا زمین و یا مانند آن‌ها بخرد، معامله در مقدار خمس فضولى و موقوف بر اجازه ولىّ امر خمس است، که پس از اجازه ولىّ امر باید خمس آن کالا یا زمین را به قیمت فعلى حساب نماید و آن را بپردازد.

سؤال977. من مالک مالى هستم که مقدارى از آن نقد و مقدار دیگر به‌صورت قرض‌الحسنه نزد بعضى از افراد است و از طرفى به علت خرید زمین مسکونى مقروض هستم و باید یکى از چک‏هاى آن را چند ماه دیگر بپردازم، آیا جایز است بدهى زمین را از مبلغ مذکور (نقد و قرض‌الحسنه) کم کنم و خمس باقى‌مانده را بپردازم؟ همچنین آیا زمینى که براى سکونت خریدارى شده، خمس دارد؟

پاسخ:مالى که از درآمد سال به بعضى افراد قرض داده‏اید، اگر تا سر سال خمسى قابل وصول نباشد، پرداخت خمس آن تا وصول نشده است، واجب نیست و اموالى که از درآمد سال در دست شماست جایز است که از آن، قبل از رسیدن سر سال خمسى، بدهى خود را که مهلت آن چند ماه دیگر مى‏رسد، بپردازید، ولى اگر در اثناى سال آن را در اداى قرض مصرف نکنید و سر سال خمسى شما برسد، نمى‏توانید قرض خود را از آن مبلغ استثنا کنید، بلکه واجب است خمس همه آن را بپردازید. ولى اگر بنا دارید تمام یا قسمتى از آن را صَرف اداى بدهى خود نمایید و چنانچه بخواهید خمس آن را بپردازید، باقى‌مانده براى اداى بدهى کافى نیست و از این بابت در زحمت و مشقّت قرار مى‏گیرید، در این صورت پرداخت خمس آن‌چه را که مى‏خواهید صرف اداى بدهى نمایید، واجب نیست. اما زمینى که براى سکونت مورد نیاز از درآمد بین سال تهیه مى‏شود، خمس ندارد.

سؤال978. از آن‌جا که تا کنون ازدواج نکرده‏ام، آیا جایز است مقدارى از مالى را که در حال حاضر دارم، براى هزینه‏هایى که در آینده به آن‌ها نیاز دارم، پس‌انداز کنم؟

پاسخ:پس‌انداز درآمد سال اگر براى هزینه ضرورى ازدواج در چند روز آینده باشد، خمس ندارد.

سؤال979. سر سال خمسى من آخر ماه دهم از هر سال است، آیا حقوق ماه دهم را که در آخر آن مى‏گیرم، خمس دارد؟ اگر بعد از دریافت، مقدار باقى‌مانده آن را (که طبق عادت، هر ماه پس‌انداز مى‏شود) به همسرم هدیه کنم، آیا خمس به آن تعلّق مى‏گیرد؟

پاسخ:حقوقى که قبل از سال خمسى دریافت مى‏کنید و یا قبل از آخرین روز سال خمسى قابل دریافت است، پرداخت خمس مقدار زائد بر مؤونه سال آن واجب است. اما آن‌چه به همسر خود یا به دیگرى هدیه مى‏نمایید، اگر صورى و به قصد فرار از خمس نباشد و به مقدار مناسب با شأن عرفى شما باشد، خمس ندارد.

سؤال980. پول یا کالاى مخمّسى دارم که اقدام به مصرف آن کرده‏ام، آیا جایز است در پایان سال، مقدارى از درآمد سال به جاى آن پول یا کالایى که خمس آن پرداخت شده، استثنا شود؟

پاسخ:چیزى از درآمد سال به جاى مال مخمّسى که مصرف شده، استثنا نمى‏شود.

سؤال981. اگر مالى که خمس ندارد مانند جایزه و مانند آن، با سرمایه مخلوط شود، آیا در پایان سال خمسى جایز است که آن را از سرمایه استثنا کرد و سپس خمس بقیه اموال را پرداخت؟

پاسخ:استثناى آن اشکال ندارد.

سؤال982. سه سال پیش مغازه‏اى را با مالى که خمس آن پرداخت شده، افتتاح کردم و سر سال خمسى‏ام هم پایان سال شمسى یعنى شب عید نوروز است، و تا کنون هرگاه سر سال خمسى‏ام رسیده، مشاهده کرده‏ام که همه سرمایه‏ام به‌صورت قرض بر عهده مردم است و در عین حال خودم هم مبلغ زیادى بدهکارم. امیدواریم ما را نسبت به تکلیفمان راهنمایى فرمایید.

پاسخ:اگر سر سال خمسى چیزى از سرمایه و سود نزد شما نباشد و یا چیزى بر سرمایه شما افزوده نشده باشد، پرداخت خمس بر شما واجب نیست و طلبهاى شما که ناشى از فروش نسیه کالا به مردم است، جزء درآمد سالى محسوب مى‏شود که آن‌ها را دریافت مى‏کنید.

سؤال983. تعیین قیمت کالاهاى موجود در مغازه، هنگام حساب سال خمسى، مشکل است، چگونه باید آن را حساب کرد؟

پاسخ:تعیین قیمت اجناس موجود در مغازه به هر صورت ممکن هرچند با تخمین، براى محاسبه درآمد سال که باید خمس آن پرداخت شود، واجب است.

سؤال984. اگر چند سال درآمد سالانه‏ام را محاسبه نکنم تا این‌که اموال من نقد و سرمایه‏ام زیاد شود و بعد از آن، خمس غیر از سرمایه قبلى‌ام را بپردازم، آیا این کار اشکال دارد؟

پاسخ:اگر در اموال شما هنگام رسیدن سال خمسى، خمس هرچند به مقدار کم باشد، تا خمس آن را نپردازید، حق تصرّف در آن اموال را ندارید، و اگر با عین آن اموال قبل از پرداخت خمس خرید و فروش کنید، معامله نسبت به مقدار خمس آن، فضولى و متوقف بر اجازه ولىّ امر خمس است.

سؤال985. خواهشمندیم آسانترین راه ممکن براى پرداخت خمس توسط صاحب مغازه را بیان فرمایید.

پاسخ:هر چه کالا و پول نقد دارد، در سر سال خمسى حساب کرده و قیمت گذارى مى‏کند و سپس مجموعه آن را با سرمایه اصلى مى‏سنجد، اگر چیزى اضافه بر سرمایه موجود باشد، سود محسوب مى‏شود و به آن خمس تعلّق مى‏گیرد.

سؤال986. سر سال خمسى‏ام را اول ماه سوم سال گذشته قرار داده‏ام و در همین تاریخ براى محاسبه خمس سود حساب بانکى‏ام مراجعه کردم، آیا این روش براى حساب سال مالى درست است؟

پاسخ:ابتداى سال خمسى شما، روزى است که براى اولین بار سود قابل دریافت براى شما حاصل شده است، و تأخیر ابتداى سال از آن روز براى شما جایز نیست.

سؤال987. اگر وسایل و چیزهاى مورد نیاز زندگى مانند ماشین، موتور، فرش که خمس آن داده نشده است، فروخته شود، آیا پس از فروش باید خمس آن‌ها فوراً پرداخت شود؟

پاسخ:وسایل ذکر شده اگر جزو احتیاجات زندگى بوده و از درآمد بین سال آن را تهیه کرده است، و در سال بعد به فروش رفته است پول فروش آن خمس ندارد، ولى اگر وسایل را با پولى که سال بر آن گذشته بدون اداى خمس تهیه کرده، باید خمس پول خرید آن‌ها را بدهد، هرچند آن وسایل را نفروشد و اگر حساب سال نداشته در مورد پول خرید آن‌ها باید با یکى از نمایندگان ما مصالحه نماید.

سؤال988. کسى که نیاز به تهیه یکى از لوازم خانگى مانند یخچال دارد و استطاعت خرید آن را یکجا ندارد و ماهیانه پولى پس‏انداز مى‏نماید تا وقتى که پول به حد لازم رسید، آن را خریدارى نماید، اکنون که سال خمسى او رسیده، آیا به پولى که به این منظور کنار گذاشته شده، خمس تعلّق مى‏گیرد؟

پاسخ:پول پس‌انداز شده اگر جهت تهیه مایحتاج ضرورى زندگى در آینده نزدیک (تا چند روز) مورد نیاز باشد، خمس ندارد.

سؤال989. اگر کسى قبل از سال خمسى‏اش، مقدارى از درآمد خود را به کسى قرض دهد و بعد از گذشت چند ماه از سر سال خمسى خود آن را دریافت کند، این مبلغ چه حکمى دارد؟

پاسخ:پرداخت خمس قرض پس از گرفتن آن از بدهکار، واجب است.

سؤال990. اشیایى را که انسان در طول سال خمسى مى‏خرد و سپس آن را بعد از سال خمسى‏اش مى‏فروشد، چه حکمى دارد؟

پاسخ:اشیاء یاد شده اگر جزو لوازم زندگى است و جهت استفاده شخصى خریده است، خمس ندارد؛ ولى اگر آن را براى فروش خریده و فروش آن هم تا سر سال خمسى ممکن است، پرداخت خمس سود آن واجب است. در غیر این صورت، تا آن را نفروخته، خمس ندارد و هنگامى که آن را فروخت، سود حاصل از فروش آن از درآمدهاى همان سال فروش محسوب مى‏شود.

سؤال991. اگر کارمندى حقوق سال خمسى خود را بعد از رسیدن آن دریافت کند، آیا دادن خمس بر او واجب است یا خیر؟

پاسخ:اگر تا سر سال خمسى قابل دریافت باشد، پرداخت خمس آن واجب است، هرچند هنوز آن را نگرفته باشد؛ در غیر این صورت، جزء درآمدهاى سالى که آن را دریافت مى‏کند، محسوب مى‏شود.

سؤال992. خمس سکّه‏هاى طلا که قیمت آن‌ها همیشه در حال تغییر است، چگونه است؟

پاسخ:اگر قصد دارد خمس را از قیمت آن‌ها بدهد، ملاک، قیمت روز پرداخت است.

سؤال993. اگر شخصى سال مالى خود را به قیمت طلا محاسبه نماید، به‌طور مثال اگر همه سرمایه‏اش معادل با صد سکّه طلا از نوع بهار آزادى باشد که مقدار بیست سکّه از آن را به عنوان خمس پرداخته و هشتاد سکّه مخمّس باقى بماند و در سال بعد اگر قیمت سکّه افزایش یابد (ولى سرمایه او معادل همان هشتاد سکّه است)، آیا به آن خمس تعلّق مى‏گیرد؟ آیا واجب است که خمس افزایش قیمت را بپردازد؟

پاسخ:ملاک در استثناى سرمایه مخمّس، همان سرمایه اصلى است. اگر سرمایه اصلى که با آن کار مى‏کند، سکّه‏هاى طلا از نوع مثلاً بهار آزادى باشد، در سر سال مالى سکّه‏هاى مخمّس استثنا مى‏شوند، هرچند قیمت آن‌ها به واحد ریال نسبت به سال گذشته، افزایش یافته باشد. ولى اگر سرمایه او پول نقد یا کالا باشد که در سر سال خمسى آن را با سکّه‏هاى طلا مقایسه کرده و خمس آن را داده باشد، باید در سر سال خمسى آینده فقط قیمت سکّه‏هاى طلا را که سال گذشته آن‌ها را حساب کرده، استثنا کند نه تعداد سکّه‏ها را. بنا بر این اگر قیمت سکّه‏ها در سال آینده افزایش یابد، مقدار افزایش قیمت، استثنا نمى‏شود، بلکه سود محسوب شده و پرداخت خمس آن واجب است

 



منبع : webta[dot]blogfa[dot]com[slash]post-128[dot]aspx

خمس و نحوه محاسبه آن وب تا , khanandabil مسائل خمس آیت الله , همه چیز راخداوند بزرگ می داند و , پایگاه خبری آذرنیوز نظر آيت , کشکول علوم علم هیات و نجوم درس , دانشجوی زبان و ادبیات عربی حکایة, آیا خمس در صدر اسلام هم پرداخت ,

تبلیغات


تبلیغات

تبلیغات
مطالب تصادفی

تبلیغات